قرآن کریم در سوره فرقان، تصویری روشن از انسان کامل ارائه میدهد و این الگوی انسانی را با تعبیر ارزشمند «عبادالرحمن» معرفی میکند؛ بندگانی که شخصیت و جایگاهشان بیش از آنکه با سخن شناخته شود، در رفتار و سبک زندگیشان آشکار است. روایت
تسنیم بیان میکند که عبادالرحمن کسانی هستند که هنگام راه رفتن بر زمین، با آرامش و فروتنی گام برمیدارند؛ نه متکبرانه قدم میزنند و نه برای جلب توجه دیگران رفتار میکنند: «وَعِبَادُ الرَّحْمَٰنِ الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَی الْأَرْضِ هَوْنًا». آنان برای دیده شدن و تحسین شدن نیازی به دیگران ندارند، چرا که عزت و ارزش خود را از درون به دست آوردهاند، نه از قضاوت و نگاه مردم. اگر فردی از روی نادانی با آنان با تندی سخن بگوید، مقابلهبهمثل نمیکنند و به همان
ادبیات پاسخ نمیدهند؛ بلکه با آرامش میگویند: «سلام». این سلام، نشانه ضعف نیست، بلکه بیانگر بزرگواری و بلندی روح آنان است: «وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا». عبادالرحمن در امور مادی نیز از مسیر اعتدال خارج نمیشوند. نه چنان میبخشند که خود را نادیده بگیرند و نه چنان در اندوختن فرو میروند که دیگران را فراموش کنند. زندگی آنان بر پایه میانهروی و حفظ تعادل شکل گرفته است: «وَالَّذِینَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْیُسْرِفُوا وَلَمْیَقْتُرُوا وَکَانَ بَیْنَ ذَٰلِکَ قَوَامًا». در باور، اخلاق و عمل نیز مسیر توحید را انتخاب کردهاند؛ تنها خدا را میخوانند و هر بت آشکار یا پنهانی را که بتواند جای خدا را در دل و زندگی آنان بگیرد، کنار گذاشتهاند: «وَالَّذِینَ لَایَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ». برای جان انسان بیگناه حرمت قائلاند و هرگز به کشتن نفسی که خداوند محترم شمرده است دست نمیزنند، مگر آنکه بهحق باشد: «وَلَایَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِی حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ». همچنین از حضور در مجالس و موقعیتهایی که با دروغ، باطل و رفتارهای نادرست همراه است، دوری میکنند: «وَالَّذِینَ لَایَشْهَدُونَ الزُّورَ».