نزدیک به دو دهه از حمله اسرائیل به تأسیسات هستهای در حال ساخت در منطقه دیرزور میگذرد، اما اکنون گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی دوباره پرونده برنامه مخفی هستهای سوریه را باز کرده است. رافائل گروسی در نشست خبری وین تأکید کرد راکتور کشفشده در دیرزور تقریباً تکمیل شده بود و از نظر فنی کارایی بالایی برای تولید مواد شکافتپذیر داشت.
توانمندیهای فنی و هدف از ساخت راکتور
مدیرکل آژانس هرچند صراحتاً هدف نهایی سوریه را تولید سلاح هستهای نام نبرد، اما اشاره کرد که طراحی و ویژگیهای فنی این راکتور بهگونهای است که مواد تولیدی آن مستقیماً در ساخت کلاهکهای هستهای کاربرد دارند. او افزود مقامهای وقت سوریه آشکارا نمیخواستند جهان از ماهیت فعالیتهای آنها در این مرکز مطلع شود.
یافتههای میدانی: اورانیوم و گرافیت
تحقیقات آژانس ابعاد فیزیکی این پروژه را با اعداد و ارقام روشن کرد. بر اساس گزارشهای منتشر شده:
- وجود حدود ۷۳ تن فلز اورانیوم طبیعی در این محل تأیید شده است که بخش عمده آن به شکل «سوخت راکتور» بود.
- مقادیر زیادی گرافیت در این مرکز نگهداری میشد که ارتباط مستقیمی با فعالیتهای هستهای پیشین در دیرزور دارد.
ردپای کره شمالی و وضعیت فعلی
آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیش از این در سال ۲۰۱۱ اعلام کرده بود که این سایت راکتوری هستهای است که احتمالاً با کمک کره شمالی ساخته میشد. گزارشهای اخیر نیز تأیید میکند مشخصات تأسیسات دیرزور کاملاً با استانداردهای یک راکتور هستهای مطابقت دارد.
در حال حاضر دولت سوریه پذیرفته است تا مواد اعلامنشده را بررسی کرده و آنها را تحت تدابیر حفاظتی معمول آژانس قرار دهد. گروسی ضمن تشکر از «همکاری سازنده» دولت سوریه، تأکید کرد که نظارت بر این مواد برای شفافیت فعالیتهای هستهای این کشور ضروری است.