مأموریت حوزه؛ فراتر از تولید دانش سنتی
آغاز سال تحصیلی جدید در حوزههای علمیه، فرصتی است تا مأموریتهای این نهاد در نسبت با نیازهای جامعه و افق تمدنی بازخوانی شود. حجتالاسلام عبدالله عصاره، استاد و پژوهشگر حوزوی، تأکید میکند که مسیر حرکت به سوی «حوزه پیشرو و سرآمد»، از سه محور اصلی میگذرد: تربیت طلبه، تولید اندیشه متناسب با افق تمدنی و تولید دانش کاربردی برای اداره جامعه اسلامی. مأموریت حوزه تنها به تولیدات علمی محدود نمیشود، بلکه ابعاد تربیتی، اجتماعی و تمدنی را نیز دربرمیگیرد.
دو بازوی اصلی تمدنسازی: فکر و انسان
عصاره با استناد به دیدگاههای رهبر انقلاب در دیدار سال ۱۳۷۹ با طلاب قم، تحقق «تمدن نوین اسلامی» را چشمانداز اصلی جمهوری اسلامی میداند. از نظر او، برای به ثمر نشستن این ایده بزرگ، حوزه باید دو بازوی اجرایی را تقویت کند:
- تجهیز دستگاه تربیتی برای پرورش طلابانی که بتوانند بار این حرکت تمدنی را به دوش بکشند.
- طراحی یک نقشه علمی خاص برای تولید اندیشهای که با چشمانداز تمدنی همسو باشد.
نقشه راه در برابر هیمنه پوشالی غرب
طراحی نقشه راه برای تحقق تمدن اسلامی، تنها یک ضرورت علمی نیست، بلکه ضرورتی استراتژیک است. عصاره بر این باور است که سه عامل اصلی، حوزه را به برنامهریزی چندبعدی و چندضلعی وا میدارد:
- اقتضائات و نیازهای واقعی جامعه اسلامی.
- برنامههایی که دشمن در برابر ایران ترسیم کرده است.
- هیمنه پوشالی تمدن غرب در برابر تمدن اسلامی.
ضرورت مبارزه تمدنی همگانی
مبارزه با تمدن غربی و جایگزینی آن با تمدن اسلامی، تنها بر عهده طلاب نیست، بلکه آحاد مردم نیز در این مسیر وظیفه دارند. بر همین اساس، تمام محتوای علمی تولید شده در حوزه باید در جهت حل مسائل تمدنی و تقویت جایگاه دین در جامعه قرار گیرد تا دانش، به نخستین ابزار روحانیت برای اقامه دین تبدیل شود.