تجربه معاملات محصولات فولادی در بورس کالا ثابت کرده است که شفافیت در کشف قیمت، لزوماً به هیجانات بازار منجر نمیشود. برعکس، وقتی اقلامی مثل ورق گرم در بستری شفاف معامله میشوند، نوسانات قیمتی در محدوده منطقی باقی میماند. با توجه به جهشهای اخیر بازار آزاد، عرضه پروفیل در بورس کالا میتواند قیمت را به واقعیت عرضه و تقاضا نزدیک کند و مانع انتقال شوکهای بازار آزاد به این محصول شود.
تضاد میان قیمت نهاده و محصول نهایی
نگاهی به دادههای سال ۱۴۰۵، مرز میان «اقتصاد شفاف» و «بازار سوداگرانه» را به وضوح ترسیم میکند. ورق گرم (HR) که نهاده اصلی تولید پروفیل است، ثبات مثالزدنی خود را در محدوده ۸۵ هزار تومان حفظ کرده است. اما در سمت دیگر زنجیره و در بازارهای خارج از بورس، وضعیت کاملاً متفاوت است.
در حالی که هزینههای تامین مواد اولیه ثابت مانده، بهای پروفیل (با احتساب مالیات بر ارزش افزوده) تنها طی یک هفته از ۱۱۵ هزار تومان به مرز ۱۴۰ هزار تومان صعود کرد؛ هرچند در کف بازار قیمتهایی نظیر ۱۳۷ هزار تومان دیده میشود. این جهش بیش از ۳۰ درصدی نشان میدهد که تولیدکنندگان پروفیل با اهرم کردن نوسانات نرخ دلار در بازار آزاد، به حاشیهسودی نامتعارف دست یافتهاند.
الگوی موفق محصولات فولادی در بورس
ثبات قیمت در بورس کالا اتفاقی نیست. بررسی روند معاملات اقلام پرمصرف نشان میدهد که متغیرهای بنیادین اقتصاد کلان، تعیینکننده قیمتها هستند و فضای هیجانی در آنها جایی ندارد. محصولاتی که در بورس معامله میشوند، نوساناتی محدود و منطقی را تجربه کردهاند، از جمله:
- تیرآهن و میلگرد
- شمش بلوم
- گندله سنگ آهن
ناهنجاری ساختاری در حاشیه سود
پایداری یک صنعت در گرو توزیع منطقی حاشیه سود متناسب با ارزشافزوده در تمام حلقههای توزیع است. اما تحلیل وضعیت فعلی بازار فولاد، پرده از یک ناهنجاری برمیدارد: عدم تناسب شدید حاشیه سود قوطی و پروفیل در مقایسه با سایر اقلام فولادی.
این پدیده بیش از آنکه ریشه در واقعیتهای تولید داشته باشد، زاییده آربیتراژ و عدم تقارن در مکانیزمهای کشف قیمت است. در واقع، نبود یک بستر شفاف برای معاملات پروفیل، اجازه میدهد سودهای غیرمنطقی جایگزین ارزشافزوده واقعی تولید شود.