جنگ نیابتی در مدیترانه شرقی
موقعیت ژئواستراتژیک قبرس در نزدیکی آناتولی، مصر و شامات، این جزیره را از یک سکونتگاه ساده به میدان رقابت قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای بدل کرده است. کشف ذخایر غنی گاز طبیعی در سالهای اخیر، شدت این رقابت را دوچندان کرد. اکنون کنترل بر این نقطه کلیدی، به معنای تسلط بر جناح شرقی مدیترانه است. این نزاع دیگر تنها یک اختلاف سیاسی ساده نیست، بلکه به تقابلی هویتمحور میان غرب (به محوریت کلیسا) و جهان اسلام (به نمایندگی ترکیه) تبدیل شده است.
کالبدشکافی جمعیتی و سیاسی جزیره
بررسی آمارهای جمعیتی نشان میدهد که از جمعیت تقریبی ۱.۲ میلیون نفری جزیره، توزیع نژادی و مذهبی به شکل زیر است:
- یونانیتباران:حدود ۷۷ درصد جمعیت.
- مسلمانان ترک:حدود ۱۸ درصد جمعیت.
این تفاوتهای جمعیتی در ساختار سیاسی جزیره نیز تبلور یافته و قبرس به دو بخش مستقل تقسیم شده است. بخش جنوبی با عنوان «جمهوری قبرس»، ۶۵ درصد مساحت جزیره و مرکزیت نیکوزیا را در اختیار دارد. در مقابل، «جمهوری ترک قبرس شمالی» بر ۳۵ درصد خاک جزیره با پایتختی لفکوشا (نیکوزیای شمالی) حکمرانی میکند.
ریشههای تاریخی و حضور اسلام
حضور اسلام در قبرس به دوران نخستین فتوحات اسلامی در شام بازمیگردد (بین سالهای ۶۳۳ تا ۶۴۰ میلادی). در آن دوران، این جزیره ساحلی به عنوان پایگاهی استراتژیک برای پشتیبانی نظامی امپراتوری بیزانس در برابر سپاهیان مسلمان به کار میرفت. همین جایگاه نظامی-سیاسی باعث شد تا فرماندهان مسلمان برای خنثی کردن تهدیدات بیزانس، این سرزمین را هدف قرار دهند.
رنده عطیه، پژوهشگر مصری، در تحلیل وضعیت فعلی تاکید میکند که مسلمانان ترکتبار در طول پنج دهه گذشته، تحت فشارها و نژادپرستیهای سازمانیافته طرف جنوبی بودهاند و تداوم حیات سیاسی و اقتصادی آنها تا حد زیادی مدیون حمایتهای همهجانبه کشور ترکیه بوده است.