تشدید درگیریها میان ایران و ایالات متحده بر سر تنگه هرمز، بار دیگر فقدان یک نقشه راه روشن را در سیاستهای دونالد ترامپ آشکار کرد. رئیسجمهور آمریکا که پیشتر پیشبینی کرده بود این جنگ ظرف چند هفته به پایان میرسد، اکنون در وضعیتی قرار گرفته که گزینههایش رو به اتمام است و چشمانداز روشنی برای خروج از این بحران نمیبیند.
چرخه تکراری تهدیدات در فضای مجازی
ترامپ سهشنبه شب، در فاصلهای کوتاه پس از حملات تازه آمریکا و پاسخ ایران، در شبکههای اجتماعی نوشت که امضای هرگونه توافقی توسط ایران برای او اهمیتی ندارد. او در همین پستها، ادعاهای پیشین خود درباره «کنترل کامل تنگه هرمز» را تکرار کرد. رفتار ترامپ در ۲۴ ساعت گذشته، الگویی آشنا را بازسازی کرد؛ او ابتدا شکست نظامی و اقتصادی ایران را اعلام کرد و بلافاصله پس از آن، تهدید به حملهای ویرانگر پرداخت.
این رویکرد در حالی است که ترامپ تا صبح چهارشنبه در فضای مجازی حتی پیشنهاد داد نام تنگه هرمز به «تنگه ترامپ» تغییر یابد؛ اظهاراتی که از دید تحلیلگران، بیشتر شبیه به تلاش برای پوشاندن خلاءهای استراتژیک است تا یک اقدام سیاسی حسابشده.
خلاء راهبردی و شوک نبود برنامه خروج
متیو بارتلت، راهبردپرداز جمهوریخواه و مقام سابق وزارت خارجه در نخستین دولت ترامپ، وضعیت فعلی را تکاندهنده توصیف میکند. او معتقد است راهبرد ترامپ، چه در لایه گفتاری و چه در اقدامات نظامی، به تکرار همان گامهای قبلی تبدیل شده است. بارتلت تأکید دارد که ورود آمریکا به این وضعیت بدون داشتن برنامهای مشخص برای تعامل، پیروزی یا حتی خروج از جنگ، واقعاً شوکهکننده است.
از نظر این تحلیلگر، بازگشت ترامپ به ادبیات «تغییر حکومت» در ایران، نشانهای از استیصال و نبود یک راهبرد واقعی است. وقتی گزینههای عملی به پایان میرسند، چرخه تکراری تهدیدات از ابتدا آغاز میشود.
واقعیتهای جنگ نامتقارن
نیویورکتایمز مینویسد که با وجود لحن تهاجمی ترامپ، ایران همچنان ابزارهای فشار مؤثر را در اختیار دارد. چالش اصلی واشینگتن، مواجهه با یک «جنگ نامتقارن» است. در این وضعیت، ایران حتی با توان نظامی محدودتر نسبت به آمریکا، میتواند از طریق موقعیت جغرافیایی خود در تنگه هرمز، اقتصاد جهانی را دچار اخلال جدی کند.
- تکرار الگوهای رفتاری ترامپ: نوسان بین ادعای پیروزی و تهدید به تخریب.
- فقدان نقشه راه برای خروج یا دستیابی به پیروزی قطعی.
- بهرهبرداری ایران از موقعیت استراتژیک تنگه هرمز برای فشار بر اقتصاد جهانی.