تفاوت نرخ جایگزینی درآمد در نظامهای بازنشستگی
میزان حقوق بازنشستگی در کشورهای مختلف تفاوت چشمگیری دارد. در برخی کشورها سهم درآمد دوران اشتغال که پس از بازنشستگی جایگزین میشود به بیش از ۸۰ درصد میرسد، در حالی که در برخی دیگر این رقم به کمتر از ۲۰ درصد سقوط میکند.
برای درک این تفاوتها، سازمان OECD از شاخص «نرک جایگزینی» استفاده کرده است. این نرخ یعنی نسبت مزایای بازنشستگی به درآمد پیش از بازنشستگی (هر دو پیش از کسر مالیات و حق بیمه). در این تحلیل، دادهها بر اساس فردی با درآمد متوسط محاسبه شده که در سال ۲۰۲۴ و در سن ۲۲ سالگی وارد بازار کار شده است. این محاسبات تنها مستمریهای اجباری دولتی و خصوصی را میسنجد و پساندازهای داوطلبانه افراد را شامل نمیشود.
سلطه کشورهای جنوب اروپا بر فهرست مستمریها
کشورهای جنوب اروپا در صدر این رتبهبندی قرار دارند. اسپانیا با نرخ جایگزینی ۸۰.۴ درصد رتبه نخست را به خود اختصاص داده است؛ یعنی بازنشستگان در این کشور میتوانند حدود ۸۰ درصد درآمد دوران اشتغال خود را دریافت کنند. یونان با نرخ ۷۹.۶ درصد در جایگاه دوم قرار دارد.
جایگاه سایر کشورهای عضو OECD
در رتبههای بعدی، کشورهای مختلف با فاصله نسبی قرار گرفتهاند. لیست کشورهای دارای نرخ جایگزینی بالا به شرح زیر است:
- لوکزامبورگ: ۷۵.۶ درصد
- کلمبیا: ۷۴.۸ درصد
- هلند: ۷۴.۷ درصد
- اتریش: ۷۴.۱ درصد
- دانمارک: ۷۲.۷ درصد
- پرتغال: ۷۲.۴ درصد
- ایتالیا: ۷۰.۶ درصد
- مکزیک: ۶۹.۶ درصد
- ترکیه: ۶۹.۱ درصد
در سوی دیگر این فهرست، کشورهایی قرار دارند که نرخ جایگزینی کمتری را تجربه میکنند. در این گروه، کاستاریکا (۶۵.۷ درصد)، سوئد (۶۳.۷ درصد)، اسلواکی (۵۸ درصد)، فنلاند (۵۷.۸ درصد) و فرانسه (۵۶.۶ درصد) دیده میشوند. در پایینترین سطح این بررسی، مجارستان با ۵۱.۹ درصد، شیلی با ۴۹.۷ درصد، نروژ با ۴۶.۱ درصد و اسلوونی با ۴۵.۹ درصد قرار گرفتهاند.
میانگین نرخ جایگزینی در کشورهای عضو OECD حدود ۵۲ درصد است. این رقم نشان میدهد در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، مستمری بازنشستگی تنها نیمی از درآمد دوران اشتغال را پوشش میدهد و بازنشستگان با افت شدید سطح درآمدی مواجه میشوند.