تحلیل تجارب جهانی برای پیشگیری از تکرار تاریخ
ایده شکلگیری این کلانپروژه پژوهشی از این فرض آغاز شد که ملتهایی که از تجربیات دیگران درس نگیرند، ناگزیر به تکرار اشتباهات تاریخی هستند.، پژوهشگران روی کشورهای خاورمیانهای متمرکز شدند که دههها درگیر جنگ بودهاند؛ کشورهایی نظیر عراق، افغانستان و سوریه که هر یک فرایندهای متفاوتی را برای بازسازی طی کردهاند.
اردبیلی معتقد است هرچند پیشینه و ویژگیهای منحصربهفرد ملت ایران باعث پایداری جامعه در برابر بحرانها شده و شرایط کشور هرگز به وخامت برخی از این مناطق نرسیده است، اما بازخوانی این تجارب برای پیشگیری از خطاهای احتمالی ضروری است.
دانشگاه؛ موتور محرک بازسازی پساجنگ
این مجموعه ۱۲ جلدی با رویکردی دانشگاهی تدوین شده و تمرکز ویژهای بر نقش نهادهای آموزشی دارد. در این پژوهش، تجارب دوران پس از جنگ جهانی دوم در ژاپن و همچنین وضعیت سوریه و لبنان بررسی شده است. بخش قابلتوجهی از این اثر به موارد زیر میپردازد:
- بررسی نقش دانشگاهها در کشورهای عراق و افغانستان.
- تحلیل مدلهای بازسازی آموزش عالی در کشورهای متخاصم.
- تأکید بر جایگاه دانشگاه به عنوان «قوه عاقله جامعه» در جلد نهم مجموعه.
فرسایش شناختی؛ ویرانی پنهان جنگ
یکی از پیامهای کلیدی این اثر، تمایز میان ویرانیهای فیزیکی و آسیبهای شناختی است. به باور عضو هیئتعلمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، ویرانیهای جنگ صرفاً به تخریب کالبدی و مادی محدود نمیشود، بلکه فرسایش اجتماعی پیامد خطرناکتری است.
او تأکید میکند که انسجام اجتماعی را نمیتوان تنها با «آجر و سیمان» بازسازی کرد. بر اساس این پژوهش، حتی در شهرهایی که مستقیماً هدف بمباران قرار نگرفتهاند، نوسانات اقتصادی و نبود چشماندازی روشن از آینده، سیستم شناختی شهروندان را هدف قرار میدهد. این فرسایش تدریجی در نهایت منجر به شکنندگی جامعه میشود و انسجام اجتماعی را به مخاطره میاندازد.