پدافند ایران پس از جنگ؛ آسمان دوباره چگونه بسته می‌شود؟

به گزارش خبرنگار امنیتی و دفاعی تابناک، وقتی صدای نخستین حملات هوایی بلند شد، نگاه بسیاری از مردم به آسمان بود؛ آن‌ها منتظر بودند تا موشک‌ها را ببینند، جنگنده‌ها پرواز کنند و شاهد انفجار شب باشند. اما در اتاق‌های فرماندهی، مسئله متفاوت بود. آنجا، مهم‌ترین نکته این نبود که یک جنگنده دشمن در آسمان دیده شده یا نه، بلکه این بود که چه کسی زودتر آن را شناسایی کرد، اطلاعات را به کدام مرکز منتقل کرد و کدام سامانه تصمیم گرفت با آن درگیر شود. آیا این زنجیره اطلاعاتی چند ثانیه بعد هم سالم می‌ماند؟ جنگ اخیر برای پدافند هوایی ایران بیش از هر چیز، یک آزمون بزرگ برای معماری دفاع هوایی کشور بود. سال‌ها تصور می‌شد که ترکیب سامانه‌های بردبلند، میان‌برد و کوتاه‌برد می‌تواند یک چتر دفاعی چندلایه ایجاد کند؛ اما میدان واقعی جنگ همیشه با نمودار‌های روی کاغذ تفاوت دارد. دشمن همزمان با حمله به اهداف مشخص، تلاش می‌کند رادارها را کور کند، ارتباطات را مختل کند، اهداف کاذب ایجاد کند و پدافند را وادار کند منابع محدود خود را در چند جهت تقسیم کند. در این شرایط، مفهوم «پدافند هوایی» تغییر می‌کند. پدافند مدرن دیگر صرفاً یک سامانه موشکی نیست؛ بلکه یک شبکه است. رادار تنها یکی از گره‌های این شبکه است، پرتابگر گره دیگری و مرکز فرماندهی گره‌ای دیگر. ارتباط میان این اجزا کلید موفقیت است. اگر یکی از حلقه‌ها از بین برود، ممکن است کل سیستم از بین نرود، اما قطع ارتباط می‌تواند حتی پیشرفته‌ترین موشک‌ها را نیز بی‌اثر کند. تجربه جنگ اخیر دقیقاً همین سوال را جلوی ایران گذاشت: آیا می‌توان شبکه‌ای ساخت که در شرایط حمله سنگین، همچنان بتواند ببیند، تصمیم بگیرد و شلیک کند؟ پاسخ به این سؤال از بازسازی صرف سامانه‌های منهدم‌شده فراتر می‌رود. ایران طی سال‌های گذشته مجموعه بزرگی از سامانه‌های پدافندی را توسعه داده یا به خدمت گرفته است.