بر اساس آمارهای موجود، سالانه بیش از ۱۴۰ هزار مورد جدید سرطان در ایران شناسایی میشود که نزدیک به نیمی از این موارد به زنان اختصاص دارد. به طور متوسط روزانه حدود ۳۹۰ مورد جدید سرطان در کشور تشخیص داده میشود. سرطان پس از بیماریهای قلبی و عروقی، دومین علت اصلی مرگومیر در ایران محسوب میشود.
شایعترین سرطانها در ایران
بر اساس گزارشها، شایعترین سرطانها در میان زنان شامل سرطان پستان، تیروئید، دستگاه گوارش و پوست است. در مردان نیز سرطان پروستات، دستگاه گوارش و پوست در صدر قرار دارند.
عوامل مؤثر بر بروز سرطان
تفاوت در میزان بروز سرطان بین استانهای مختلف ایران مشاهده میشود که بخشی از این تفاوتها به عوامل محیطی، اجتماعی و سبک زندگی مرتبط است. آلودگی هوا به عنوان یکی از عوامل مؤثر در افزایش خطر ابتلا به برخی سرطانها شناسایی شده است. در مقابل، توسعه انرژیهای پاک، کاهش استفاده از سوختهای فسیلی و گسترش خودروهای برقی میتوانند در کاهش این خطر نقش ایفا کنند.
با وجود افزایش آمار ثبتشده سرطان، این روند به معنای وقوع «سونامی سرطان» در کشور نیست. ایران از نظر میزان استانداردشده بروز سرطان، در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان و منطقه، وضعیت غیرعادی ندارد. عواملی مانند افزایش امید به زندگی، بهبود نظام ثبت بیماریها و تشخیص بهتر موارد سرطان نیز در افزایش آمار ثبتشده مؤثر بودهاند.
عوامل خطر قابل پیشگیری
مهمترین عوامل خطر ابتلا به سرطان شامل مصرف دخانیات، چاقی، کمتحرکی، تغذیه ناسالم، برخی عفونتها و عوامل ژنتیکی هستند. مطالعات نشان میدهند که حدود ۴۰ درصد از سرطانها قابل پیشگیری هستند. در مردان، حدود ۴۰ درصد و در زنان، ۲۱ درصد از سرطانها به عوامل خطر شناختهشدهای مانند مصرف سیگار و قلیان، اضافهوزن، کمتحرکی و برخی عفونتها مرتبط است.
روند رو به رشد مصرف دخانیات در کشور، توسعه صنعت دخانیات و دسترسی آسان نوجوانان به سیگار، از جمله فروش سیگار به افراد زیر ۱۸ سال و عرضه سیگار نخی، از چالشهای جدی در حوزه سلامت محسوب میشود.