به تازگی رییسجمهور اعلام کرده است که تجارت خارجی ایران در اثر تحریمها و محاصره 35 درصد کاهش یافته است. این رقم نشان دهنده کوچک شدن ظرفیت اقتصادی کشور است و فراتر از برآوردهای اولیه خسارات احتمالی جنگ میباشد.
بازسازی پس از جنگ باید فراتر از تعمیر پالایشگاهها، نیروگاهها، جادهها یا ساختمانها باشد. سوال اصلی این است که اقتصاد چگونه میتواند منابع لازم برای بازسازی را تامین کند؟
معمولاً نگاهها به نفت معطوف میشود؛ انتظار میرود با پایان جنگ و کاهش فشار تحریمها، ایران بتواند نفت بیشتری بفروشد و درآمد حاصل از آن بخشی از هزینه بازسازی را تأمین کند. اما این استدلال ناقص است. فروش نفت به معنای دسترسی آزادانه به پول نیست. حملونقل نفت نیازمند بیمه، عبور از بانکها و استفاده از درآمد برای خرید تجهیزات یا سرمایهگذاری است.
اگر این زنجیره همچنان با محدودیت مواجه باشد، افزایش صادرات نفت به معنای افزایش متناسب توان اقتصادی کشور نخواهد بود.
این مسئله در رابطه با اقدام اخیر آمریکا علیه شعب اماراتی Banque Misr نیز قابل توجه است. واشنگتن مدعی است که این شعب در طول حدود دو سال گذشته فعالیتهای مشکوکی انجام دادهاند. این اقدامات نشان میدهد که محدودیتها در تجارت و اقتصاد ایران همچنان ادامه دارد و بازسازی پس از جنگ میتواند چالشهای بیشتری به همراه داشته باشد.