تلسکوپ فضایی جدید ناسا که هدفش رمزگشایی از اسرار انرژی تاریک است، فراتر از اهداف علمی، نمادی از تغییر رویکرد در نامگذاری ماموریتهاست. مجله ساینتیفیک امریکن گزارش داده است که این رصدخانه، نخستین تلسکوپ فضایی است که نام یک زن واقعی را بر پیشانی خود دارد. نانسی گریس رومن، اخترشناسی برجسته آمریکایی، در دهه ۱۹۶۰ ریاست بخش نجوم ناسا را بر عهده داشت و از حامیان اصلی توسعه تلسکوپ هابل بود.
تضاد میان اسطورهها و واقعیتها
نگاهی به تاریخچه نامگذاری فضاپیماها نشان میدهد که حضور زنان در این فهرست، بیشتر در قالب اساطیر یا نامهای عمومی بوده است تا شخصیتهای علمی. در حالی که نام زنان در ماموریتها دیده میشود، اما این نامها معمولاً ریشه در افسانهها دارند، نه دستاوردهای آکادمیک. برای نمونه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اروپا کلیپر (Europa Clipper):نام این ماموریت ناسا از اسطورهشناسی یونانی گرفته شده است.
- چانگئی (Chang'e):کاوشگرهای ماه چین به نام الهه ماه در فرهنگ چینی نامگذاری شدهاند.
- کلمنتین (Clementine):نامی عمومی که به فرد خاصی اشاره ندارد.
- لیزا (LISA):نام این ماموریت آژانس فضایی اروپا در واقع مخفف عبارت «آنتن فضایی تداخلسنج لیزری» است.
تکسخنی مردان در رصدخانههای بزرگ
در مقابل، وضعیت نامگذاری برای مردان کاملاً متفاوت و متکی بر اعتبار علمی است. رصدخانههای بزرگی که بین سالهای ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۳ پرتاب شدند، همگی به افتخار فیزیکدانان و اخترشناسان مرد نامگذاری شدند. تلسکوپ هابل به نام ادوین هابل، رصدخانه پرتو گامای کامپتون به افتخار آرتور کامپتون و رصدخانه پرتو ایکس چاندرا به نام سوبرامانیان چاندراسخار ثبت شدند. همچنین تلسکوپ اسپیتزر را میتوان نام لایمن اسپیتزر دانست.
سوجورنر؛ استثنایی در مسیر مریخ
در میان این فضای مردانه، مریخنورد کوچک «سوجورنر» که بخشی از ماموریت رهیاب مریخ (Mars Pathfinder) بود، یک استثنای قابل توجه محسوب میشود. این مریخنورد که در سال ۲۰۱۵ با نمایش در فیلم «مریخی» دوباره مورد توجه قرار گرفت، به افتخار سوجورنر تروث نامگذاری شده بود. اکنون با ورود نانسی رومن به فهرست نامهای رصدخانههای بزرگ، ناسا گامی در جهت شناسایی رسمی نقش زنان در پیشبرد علم اخترشناسی برداشته است.