روابط تلآویو و آنکارا در سالهای اخیر مسیری نزولی را طی کرده است. تحلیلهای روزنامه «زیمان» نشان میدهد این تیرگی که ابتدا با اختلافات سیاسی آغاز شد، اکنون به رقابتی تبدیل شده که در شرایطی خاص، احتمال درگیری مستقیم نظامی را افزایش میدهد. ریشه این تنشها نه در منافع ملی دو کشور، بلکه در جاهطلبیهای سیاسی رجب طیب اردوغان و بنیامین نتانیاهو نهفته است.
دو رهبر در جستوجوی بقا
اردوغان با بهرهبرداری از موج ضداسرائیلی در افکار عمومی ترکیه، میکوشد جایگاه خود را به عنوان رهبر جهان اسلام تثبیت کند. او با این رویکرد، موقعیت سیاسی خود را در سطح منطقهای تقویت میکند.
استراتژی انحرافی نتانیاهو
در سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو ترکیه را به عنوان بخشی از تهدیدات منطقهای به تصویر میکشد. او سعی دارد با ایجاد این فضای متشنج، لزوم «رهبری امنیتی» خود را به جامعه اسرائیل دیکته کند؛ آن هم در حالی که در بسیاری از زمینههای امنیتی دیگر شکست خورده و برای نجات از این بنبست، به دنبال خلق دشمنان جدید است.
هزینههای راهبردی و ضربات اقتصادی
در حالی که هر دو رهبر از این فضای تقابلی سود سیاسی میبرند، دولتهایشان بهای سنگینی میپردازند. این روند باعث شد تجارت و گردشگری میان دو طرف ضربه شدیدی بخورد و اصطکاکها در خاک سوریه تشدید شود.
ریسکهای بلندمدت برای تلآویو
برای اسرائیل، هزینه این سیاستها بسیار فراتر از مسائل اقتصادی است. سیاستهای فعلی نتانیاهو مانع از شکلگیری یک ائتلاف منطقهای میان ترکیه، مصر و عربستان سعودی میشود؛ ائتلافی که میتوانست وزنی در برابر ایران باشد. علاوه بر این، تنش با آنکارا روند عادیسازی روابط با عربستان را دشوارتر کرده و ریسک تبدیل شدن ترکیه به یک قدرت منطقهای متخاصم را به همراه دارد.
خسارات ناشی از این تقابل را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- سقوط چشمگیر حجم مبادلات تجاری و گردشگری
- افزایش احتمال درگیریهای نظامی در سوریه
- مختل شدن فرصت ایجاد ائتلاف منطقهای در برابر ایران
- پیچیده شدن مذاکرات عادیسازی روابط با ریاض