فرسودگی نیمی از شبکه توزیع آب در استان خراسان رضوی، زنگ خطری برای مدیریت منابع آبی منطقه است. وقتی ۵۰ درصد از زیرساختهای انتقال آب مستهلک شوند، بحث اتلاف منابع و کاهش فشار آب در مناطق مختلف به یک بحران دائمی تبدیل میشود.
بحران لولههای فرسوده و اتلاف منابع
اینکه نیمی از شبکه آب یک استان بزرگ مانند خراسان رضوی فرسوده باشد، به معنای آن است که بخش قابل توجهی از سرمایههای آبی پیش از رسیدن به مصرفکننده، در زمینها و لایههای زیرین شهرها هدر میرود. لولههای قدیمی دیگر توان تحمل فشار استاندارد را ندارند و هرگونه تغییر در فشار شبکه میتواند منجر به ترکیدگیهای گسترده و قطع آب در محلات شود.
این وضعیت تنها یک مشکل فنی نیست، بلکه یک چالش اقتصادی است. هزینه جاری برای تعمیرات اضطراری و وصلهپینه کردن لولههای قدیمی، در بلندمدت بسیار بیشتر از هزینه نوسازی کامل شبکه است. تکرار شکستگی لولهها در نقاط مختلف شهر، هزینههای عملیاتی شرکتهای آب و فاضلاب را افزایش میدهد و کیفیت خدماترسانی را پایین میآورد.
پیامدهای عملیاتی فرسودگی شبکه
فرسودگی گسترده شبکه توزیع، پیامدهای متعددی دارد که مستقیماً بر زندگی شهروندان تاثیر میگذارد:
- افزایش آبهای غیرشفونی:حجم زیادی از آب تولید شده به دلیل نشتیها از چرخه درآمدی خارج شده و به طور مستقیم در زمین هدر میرود.
- کاهش فشار آب:در نقاط انتهایی شبکه، به دلیل نشتیهای مسیر، فشار آب به شدت کاهش مییابد و ساکنان این مناطق با کمآبی مواجه میشوند.
- ریسک آلودگی:لولههای فرسوده و دارای ترک، مستعد نفوذ آلودگیهای محیطی و آبهای سطحی به درون شبکه توزیع هستند که سلامت بهداشتی آب را به خطر میاندازد.
- اختلال در ترافیک شهری:ترکیدگی مکرر لولهها منجر به گودالهای ناگهانی و ترافیک شدید در محورهای اصلی شهرها میشود.
ضرورت نوسازی زیرساختی
تکیه بر روشهای سنتی تعمیرات در شبکهای که ۵۰ درصد آن مستهلک است، راهکار موقتی و ناکارآمد است. برای خروج از این وضعیت، جایگزینی لولههای قدیمی با متریالهای مدرن و مقاوم و اجرای سیستمهای مانیتورینگ هوشمند برای شناسایی سریع نشتیها ضروری است. در شرایطی که خراسان رضوی با تنشهای شدید آبی مواجه است، نوسازی شبکه توزیع دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی برای بقای منابع آبی استان است.