بحران بقای یوزپلنگهای آسیایی در ایران اکنون به مرحلهای رسیده است که هر تصادف جادهای میتواند ضربهای جبرانناپذیر به جمعیت اندک این گونه بزند. تخصیص بودجه ۸۰ میلیارد تومانی برای ایمنسازی جاده عباسآباد-میامی، تلاشی است برای ایجاد مسیری امن در زیستگاهی که هر دویدن در آن، نبردی برای بقاست.
جادهها؛ تلههای مرگبار در قلب دشت
یوزپلنگهای آسیایی برای یافتن طعمه و آب، کیلومترها در دشتهای ایران میدوند، اما عبور از جادههایی که از میان زیستگاههایشان گذشته، ریسک مرگبار آنها را افزایش داده است. بودجه اختصاصیافته برای محور عباسآباد-میامی باید صرف اقداماتی شود که برخورد خودروها با این حیوانات را به حداقل برساند. این جادهها پیش از آنکه مسیر عبور انسانها باشند، خانه این گونه زیبا بودهاند و اکنون تخریب زیستگاه و گسترش شبکههای جادهای، آنها را در محیطی محصور کرده است.
۲۷ قلاده؛ رقمی بحرانی برای یک گونه
آخرین آمارها نشان میدهد تنها ۲۷ قلاده یوزپلنگ آسیایی در طبیعت ایران باقی ماندهاند. این موجودات اکنون تنها در خاک ایران زیست میکنند و به همین دلیل «یوز ایرانی» نامیده میشوند. بقای این تعداد اندک، نه تنها به ایمنسازی جادهها، بلکه به مقابله با چالشهای زیر وابسته است:
- کمبود شدید منابع آبی و طعمه در دشتها
- تخریب گسترده زیستگاههای طبیعی
- تداخل فعالیتهای انسانی با محدوده چرایش یوزها
۹ دی؛ نماد هشدار برای نجات میراث زنده
تعیین روز ۹ دی به عنوان روز ملی یوزپلنگ آسیایی، فرصتی است برای جلب توجه عمومی به وضعیت وخیم این گونه کاریزماتیک. این تاریخ یادآور این حقیقت است که یوزپلنگها هیچ سهمی از زندگی انسانها نمیخواهند و تنها خواستهشان داشتن مسیری امن برای دویدن و مکانی برای زیستن است.
اگر اقدامات پیشگیرانه و ایمنسازیهای محیطی به سرعت اجرایی نشود، احتمال دارد نسلهای آینده تنها تصویر این حیوان را در کتابهای تاریخ و موزهها ببینند، نه صدای پاهایش را در دشتهای آزاد ایران.