سقوط وزیری در سایه تاریخ بیهقی
داستان حسنک وزیر، تنها روایت یک ناکامی سیاسی نیست، بلکه بازتابی از تلاطمهای سیاسی در دوران گذار است. کتاب «رسم وزیرکشی» (حسنک وزیر و روزگارش؛ از شادیاخ نشابور تا دارِ بلخ) با محوریت زندگی این وزیر، برههای حساس از تاریخ ایران را واکاوی میکند. بردار کردن حسنک، همان نقطهای است که بیتالغزل تاریخ بیهقی را میسازد و این کتاب تلاش میکند با نگاهی مستند اما روایی، جزئیات این تراژدی را بازخوانی کند.
۶۰ سال تلاطم در ایران شرقی
این اثر بازه زمانی ۶۰ ساله، از حدود سال ۳۷۰ تا ۴۳۰ قمری را پوشش میدهد. نویسندگان کتاب، مهدی سیدی و یامان حکمت تقیآبادی، فضای سیاسی و اجتماعی خراسان را از اواخر حکومت سامانیان تا ظهور غزنویان و در نهایت رسیدن سلجوقیان به این منطقه روایت کردهاند. در این میان، چهرههای تاثیرگذاری حضور دارند که هر یک تکهای از پازل قدرت در آن دوران هستند:
- فردوسی و ابوسعید ابوالخیر
- وزیر ابوالعباس اسفراینی و خاندان ابومنصور عبدالرزاق توسی
- سلطان محمود و مسعود غزنوی
جغرافیای قدرت؛ از نشابور تا بلخ
کتاب با دقت ویژهای به توصیف دو شهر نشابور و بلخ میپردازد. نشابور، زادگاه و محل ریاست حسنک، در دهههای پایانی سده چهارم هجری به عنوان کانون حوادث اجتماعی و تاریخی معرفی میشود. در مقابل، بلخ به عنوان محل اجرای حکم اعدام او، با استناد به منابع جغرافیایی عصر غزنویان و تاریخ بیهقی ترسیم شده است.
نویسندگان برای حفظ تمرکز روایت، از تشریح مفصل شهرهای دیگر پرهیز کرده و تنها به ذکر نام مکانهایی چون غزنه، تکینآباد، بُست، طابران توس، مشهد و ری بسنده کردهاند. این رویکرد باعث شده تا زوال دولت سامانیان، برآمدن غزنویان و جدالهای آلزیار با سایر دودمانها، همگی در پیوند با تاریخ نشابور و بلخ روایت شوند.
این اثر به همت نشر سخن به چاپ رسیده و مستندات تاریخی را در قالبی ساده و روایتگونه ارائه میدهد.