پایان تلخیهای جادهای و پایشهای جدید
یوزپلنگ آسیایی در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ بقای خود ایستاده است. این گونه با چالشهای متعددی از جمله کمبود طعمه، پراکندگی زیستگاهها و ناامن بودن جادهها دستوپنجه نرم میکند. با این حال، گزارشهای اخیر مدیران و کارشناسان پروژه حفاظت از یوز، تصویر امیدوارکنندهتری را ترسیم میکند.
در پایشهای دو سال اخیر، ۲۷ رأس یوز ثبت شدهاند. نکته قابل توجه این است که در این بازه زمانی، هیچ تلفات جادهای گزارش نشده است. این دستاورد در کنار اقدامات زیر حاصل شده است:
- افزایش گسترده دوربینگذاری در مناطق حساس
- بهسازی سایتهای تکثیر
- گسترش مناطق حفاظتی برای کاهش ریسکهای محیطی
اگرچه این وضعیت به معنای خروج کامل از بحران نیست، اما نشان میدهد هنوز فرصتی برای تقویت جمعیت این گونه وجود دارد.
هلیا؛ نماد زادآوری در زیستگاهها
ثبت مادهیوز «هلیا» با ۵ توله در میاندشت و سپس مشاهده مجدد او با ۳ توله در توران، از مهمترین رخدادهای زادآوری سالهای اخیر است. حضور یوزهای جدید یا ناشناخته در مناطقی چون «یوزکنام» و «اوزوم جاجرم» نیز گزارش شده که گویای تداوم حیات در مناطق شمالی و پیرامونی است.
کارشناسان محیط زیست اما تأکید میکنند که ثبت توله به تنهایی تضمینکننده افزایش جمعیت نیست. مسئله اصلی، رسیدن این تولهها به سن بلوغ و ورود آنها به جمعیت زادآور است تا چرخه بقا بهطور پایدار ادامه یابد.
بازگشت به خراسان رضوی و گسترش قلمرو
شبکه حفاظتی یوز در حال گسترش است. پس از ۲۴ سال، استان خراسان رضوی دوباره به برنامه حفاظتی یوزپلنگ آسیایی بازگشته است. ضرورت این گسترش زمانی روشن میشود که بدانیم یوزهایی مانند هلیا، از محدوده اصلی زیستگاه خود فراتر رفتهاند.
باقر نظامی بلوچی، ایجاد مناطق اختصاصی و مشارکتی در خراسان شمالی را فرصتی حیاتی برای حفاظت از یوز در خارج از مرزهای سنتی مناطق چهارگانه میداند تا محیطهای امنتری برای تردد و زندگی این گونه فراهم شود.
