مکانیسم النینو و چرخه انسو
پدیده النینو در واقع بخشی از یک چرخه گستردهتر به نام «انسو» (ENSO) است. این چرخه بر اساس نوسانات دمایی اقیانوس آرام در نزدیکی خط استوا شکل میگیرد. زمانی که فاز گرم این نوسانات فعال شود، با پدیده النینو روبهرو هستیم و در مقابل، فاز سرد آن «لانینا» نامیده میشود.
ناهنجاریهای فشار و دمایی در این پدیده، در عمق تقریبی ۲۰۰ تا ۳۰۰ متری سطح اقیانوس آرام رخ میدهد. هرچه شدت فاز منفی در النینو بیشتر باشد، احتمال وقوع بارشها در نقاط مختلف جهان افزایش مییابد.
اثرات دورپیوندی بر اقلیم ایران
با وجود فاصله ۱۸ تا ۱۹ هزار کیلومتری خاک ایران با اقیانوس آرام، تغییرات دمایی این منطقه بر اقلیم کشور اثر میگذارد. این تأثیرات از طریق ارتباطات دورپیوندی (Teleconnections) منتقل میشود. تغییر در جریانات دمایی و فشار هوا در اقیانوس آرام، الگوی بارشهای ایران را در ماههای آینده تغییر میدهد.
سخنگوی سازمان مدیریت بحران تأکید کرد که اگرچه این تأثیرات همواره مثبت نیست و قطعیت ۱۰۰ درصدی در پیشبینیهای فصلی وجود ندارد، اما روندها و الگوهای هواشناسی نشان میدهند که ورود به فاز النینو معمولاً با افزایش بارشها در ایران همراه است.
شواهدی که از وقوع النینو حکایت دارد
نشانههای رخداد این پدیده پیش از این در نقاط مختلف جهان و حتی داخل کشور مشاهده شده است. برخی از این شواهد عبارتند از:
- کاهش بارشهای مانسونی در کشورهای جنوب شرق آسیا.
- کاهش میزان بارشها در مناطق جنوب شرق ایران.
- ثبت دمای بالاتر از حد نرمال در برخی روزهای تابستان.
بر اساس مدلهای موجود و شواهد میدانی، پیشبینی میشود از اوایل پاییز تا اواسط و اوایل زمستان، بارشهای مناسبی در کشور ثبت شود.
