اشتیاق پیرمرد ۹۴ ساله برای دیدار
داستان با پیرمردی به نام «عنوان بصری» آغاز میشود که در ۹۴ سالگی، اشتیاقی وصفناپذیر برای دیدار امام صادق (ع) یافت. او پیش از این دو سال نزد مالک بن انس شاگردی کرده بود، اما وقتی امام به مدینه آمد، چیزی در وجودش تکان خورد. در ابتدا، فشار سیاسی حکومت و مشغلههای عبادتی امام باعث شد عنوان بصری به نزد مالک ارجاع داده شود.
عنوان که از این اتفاق دلشکسته بود، به مسجد رفت و پس از دو رکعت نماز، تنها یک خواسته داشت: «خدایا، دل امام را به من مایل کن.» او دیگر نزد مالک بازنگشت و با صبر و دعا منتظر فرصتی برای ملاقات ماند.
۹ توصیه طلایی و سفارش آیتالله قاضی
وقتی سرانجام اجازه ملاقات صادر شد، امام صادق (ع) با گرمی با او روبرو شد و چکیدهای از تمام مسیرهای خودسازی و دستیابی به آرامش را در قالب ۹ توصیه طلایی به او ارائه کرد. این توصیهها چنان اثرگذار بود که بعدها مرحوم آیتالله قاضی به شاگردانش دستور میداد این نکات را بنویسند، در جیب خود نگه دارند و هر هفته آنها را مرور کنند.
رهایی از رنج با کلید بندگی و عدم مالکیت
امام صادق (ع) در این گفتگو، تعریف جدیدی از علم ارائه داد. از دیدگاه ایشان، علم صرفاً حفظ کردن متون نیست، بلکه نوری است که در دل مینشیند و شرط دستیابی به این نور، «بندگی» است.
برای رهایی از رنجهای زندگی، سه راز بزرگ در مفهوم بندگی نهفته است که نخستین و مهمترین آنها، رهایی از حس مالکیت است. بر اساس این آموزه:
- انسان نباید خود را مالک هیچچیز بداند.
- هر آنچه در ید انسان است، در حقیقت امانتی از جانب خداوند است.
این رویکرد، راهکاری برای کاهش اضطرابهای دنیوی و بازگشت به آرامش درونی است که در دانشگاه امام صادق (ع) با بیش از ۴ هزار شاگرد و ۳۵ هزار روایت، به عنوان بخشی از فقه و اخلاق شیعه تثبیت شده است.