وحدت؛ از آرمان نبوی تا راهبرد اقتدار امت

تولد یک مفهوم؛ از اختلاف تقویمی تا همگرایی

جمهوری اسلامی ایران فاصله زمانی میان دو روایت مشهور میلاد پیامبر اکرم(ص) را به «هفته وحدت» شهرت داد تا این ایام به جای بازتاب تفاوت‌ها، نمادی از نزدیکی میان مذاهب اسلامی باشد.

پیشنهاد علمای قم و حمایت امام

بررسی اسناد تاریخی نشان می‌دهد پیشنهاد نام‌گذاری بازه ۱۲ تا ۱۷ ربی‌الاول به عنوان هفته وحدت، در ابتدای انقلاب اسلامی توسط برخی علمای قم مطرح شد. امام خمینی در سال ۱۳۶۰ با استقبال صریح از این ایده، آن را اقدامی ارزشمند برای نزدیک کردن مسلمانان دانست. او تأکید کرد که اختلاف بر سر یک تاریخ نباید باعث جدایی شود، چرا که پیامبر متعلق به همه مسلمانان است.

جرقه‌های اولیه در ایرانشهر

روایت دیگری نیز از ریشه این اندیشه وجود دارد. آیت‌الله مصطفی محامی، نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان، در سخنانی در حرم امام رضا(ع) به دوران تبعید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای در ایرانشهر اشاره کرد. به گفته وی، مشاهده برگزاری جداگانه جشن‌های میلاد پیامبر(ص) توسط شیعه و اهل سنت در آن منطقه، باعث شد تا ایشان بر ضرورت برگزاری مشترک این مناسبت تأکید کنند.

وحدت در اندیشه امام خمینی؛ برادری ساختاری

وحدت در منظومه فکری امام خمینی تنها یک تاکتیک سیاسی برای عبور از بحران‌ها نبود، بلکه بخشی از هویت جهان اسلام تعریف می‌شد. او تنها یک روز پس از پیروزی انقلاب، در ۲۳ بهمن ۱۳۵۷، در شرایطی که کشور با چالش‌های امنیتی و سیاسی متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کرد، صراحتاً اعلام کرد: «ما با مسلمین اهل تسنن یکی هستیم، ما همه با هم برادریم.»

این رویکرد نشان می‌داد که هر سخنی که منجر به شکاف میان مسلمانان شود، از نظر ایشان در خدمت تفرقه است. امام خمینی معتقد بود اختلافات فقهی و تاریخی هرگز نباید مانع از برادری و همبستگی کلی مسلمانان شود.