شکست سیاستهای قیمتی و منطق بازار
قیمتهای دستوری در بازار خودرو نتیجه نداده است. این جمله کلیدی مهرداد لاهوتی در پاسخ به پرسشی درباره نوسانات قیمتی خودروهای وارداتی است. او معتقد است وقتی خودرویی با قیمتی وارد میشود و با چند برابر آن قیمت به دست مصرفکننده میرسد، نشانهای از ناکارآمدی مداخلات قیمتی است.
از نظر نماینده لنگرود، قیمتها باید بر اساس مکانیسمهای طبیعی بازار تعیین شوند. در این چارچوب، دو متغیر اصلی نقشآفرین هستند:
- افزایش عرضه و کاهش تقاضا:منجر به کاهش طبیعی قیمتها میشود.
- کاهش عرضه و افزایش تقاضا:طبیعتاً باعث صعود قیمتها میگردد.
رابطه کیفیت خودرو با مصرف بنزین
تولید خودروهای بیکیفیت، فشار مضاعفی بر دولت وارد کرده است. لاهوتی اشاره کرد که یکی از دلایل تلاش دولت برای افزایش تولید بنزین، همین کیفیت پایین خودروهای داخلی است؛ چرا که این خودروها مصرف سوخت بالایی دارند و فشار مصرف را افزایش میدهند.
او در این زمینه به واگذاری ایرانخودرو به بخش خصوصی اشاره کرد و افزود نخستین انتظار از این شرکت، کاهش میزان مصرف بنزین در خودروهای تولیدیاش بود، اما این اتفاق رخ نداد و تغییرات ملموسی در این زمینه مشاهده نشد.
شکاف تولیدی و چالش ارزی
وضعیت فعلی تولید در ایران با نیاز واقعی بازار فاصله دارد. طبق آمار ارائهشده توسط عضو کمیسیون برنامه و بودجه، کشور سالانه نزدیک به یک میلیون دستگاه خودرو تولید میکند، در حالی که نیاز واقعی بازار حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه است.
این شکاف ۵۰۰ هزار دستگاهی، در صورت فراهم بودن شرایط ارزی مناسب، میتوانست فرصتی برای اصلاح ساختاری بازار باشد. لاهوتی تأکید کرد که اگر تفاوت عرضه و تقاضا از طریق واردات و تولید با تکیه بر ارز مناسب تأمین میشد، دو دستاورد مهم حاصل میگشت:
- خودروسازان داخلی مجبور میشدند برای بقا در رقابت، کیفیت محصولات خود را ارتقا دهند.
- بازار خودرو میتوانست قیمت واقعی و منطقی خود را پیدا کند و نوسانات کاذب کاهش یابد.