ماده ۳ و الزام به درمان رایگان
قانون الزام سازمان تأمین اجتماعی در ارائه خدمات درمانی به بیمهشدگان که در سال ۱۳۶۸ تصویب شد، تکلیف این سازمان را روشن کرده است. طبق این قانون، تأمین اجتماعی مکلف است کلیه خدمات درمانی، دارویی و بستری را در مراکز ملکی خود، بدون دریافت هیچگونه وجهی و بهصورت صددرصدی رایگان در اختیار مستمریبگیران و بازنشستگان قرار دهد.
ماده ۳ این قانون صراحت دارد: دریافت هرگونه فرانشیز یا هزینه جانبی از بیمهشدگان در مراکز درمانی سازمان غیرقانونی است. این بند قانونی بهطور مستقیم مانع از هرگونه دریافت وجه از بازنشستگان در مراکز تحت پوشش سازمان میشود.
شکاف میان متن قانون و واقعیت اجرایی
با وجود صراحت قانون، در فضای اجرایی سازمان تأمین اجتماعی وضعیت متفاوتی دیده میشود. گزارشها نشان میدهد سازمان بهجای تقویت زیرساختهای درمان رایگان، به سراغ ابداع عناوین جدیدی رفته است. از جمله این موارد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اعمال «کسر حق سرانه درمان» از مستمریها.
- دریافت فرانشیز از بازنشستگان خویشفرما.
- عدم پوشش هزینههای پاراکلینیکی و دندانپزشکی.
این رویکرد باعث شده است که مفهوم «درمان رایگان» برای بسیاری از بازنشستگان، بهویژه کسانی که با حداقل حقوق زندگی میکنند، به یک سراب تبدیل شود.
روایت یک راننده از کسورات ناگهانی
یکی از بازنشستگان حداقلبگیر که سالها راننده ماشین سنگین بوده و بیمه خود را بهصورت خویشفرما پرداخت کرده، از تناقضات فیش حقوقی خود میگوید. او اشاره میکند که دریافتیاش از حدود ۱۵ میلیون تومان به ۲۰ میلیون تومان افزایش یافته، اما معوقات دو ماه اول سال هنوز واریز نشده است.
این بازنشسته در بررسی فیش مستمری تیرماه خود با دو مورد کسر وجه مواجه شده است: مبلغ ۴۹۵ هزار تومان برای ماه تیر و مبلغ ۱ میلیون و ۲۹۶ هزار تومان. در پاسخ به پیگیریهای او از شعبه تأمین اجتماعی، مسئولان اعلام کردند که مبلغ ۱ میلیون و ۲۹۶ هزار تومان، بابت مابهالتفاوت سرانه درمان فروردین و اردیبهشتماه است که بهصورت یکجا کسر شده است.
