بحران ارزی و توقف صادرات نفت
عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی ایران، از وضعیت وخیم صادرات نفت خبر داد. به گفته او، محاصره دریایی ایالات متحده عملاً جریان صادرات نفت را متوقف کرده است. این فشار اقتصادی باعث شده تا صنایع داخلی در مقایسه با سال گذشته، حدود ۳۰ درصد ارز کمتری در اختیار داشته باشند.
همتی وضعیت فعلی را با بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ مقایسه کرد و تأکید کرد که شرایط اقتصادی امروز حتی از دوران نخست سیاست فشار حداکثری دولت دونالد ترامپ نیز دشوارتر شده است.
راهبرد واشنگتن؛ جنگ بدون خونریزی گسترده
دونالد ترامپ همزمان با این تحولات، از آغاز دور تازهای از جنگ اقتصادی و انزوای بیسابقه ایران سخن گفت. او صراحتاً هشدار داد هر کشوری که بخواهد راه تنفسی برای تهران ایجاد کند، با پیامدهای اقتصادی سنگینی روبهرو خواهد شد.
در همین حال، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، جزئیات بیشتری از این طرح فاش کرد. او اعلام کرد محاصره دریایی با شدیدترین تحریمهای تاریخ واشنگتن همراه خواهد شد. منطق آمریکا در این سیاست ساده است: جایگزینی فشار اقتصادی با عملیات نظامی بزرگ.
اهداف واشنگتن از محاصره دریایی:
- کاهش نیاز به حملات هوایی پرهزینه و خطرناک.
- کاهش فشار بر ذخایر مهمات و تسلیحاتی ایالات متحده.
- ایجاد کمبود شدید ارز و محدود کردن تجارت ایران از طریق خشکاندن درآمد نفتی.
فرسایش اقتصاد و بازنگری در «صبر راهبردی»
تفاوت در هزینه عملیات برای دو طرف، نقطه حساس این تقابل است. آمریکا با هزینهای نظامی محدود، توانسته محاصرهای را ایجاد کند که هر روز تداوم آن، به معنای فرسایش بیشتر منابع ارزی و درآمدی ایران است. این تضاد در هزینهها، دغدغه اصلی تصمیمگیران در تهران شده است.
ایران سالها از رویکرد «صبر راهبردی» پیروی میکرد؛ یعنی پاسخ به حملات مستقیم در چارچوبی کنترلشده تا درگیری به جنگی فراگیر و تهدیدی موجودیتی تبدیل نشود. اما اکنون با توجه به فشار شدید اقتصادی و محاصره دریایی، بحث درباره تغییر این راهبرد و افزایش هزینههای آمریکا در ساختارهای سیاسی و نظامی ایران جدیتر شده است.
