مقامات ارشد آمریکایی در گفتگو با میانجیهای بینالمللی صراحتاً اعلام کردهاند که دولت دونالد ترامپ هیچ علاقهای به بازگشت به مفاد توافقنامه اولیهای که ژوئن گذشته با ایران امضا شده بود، ندارد. این موضعگیری صلب، تلاشهای گستردهای را که در هفته جاری برای ازسرگیری روند دیپلماتیک صورت میگرفت، با پیچیدگیهای جدی روبهرو کرده است.
رهان ترامپ روی فشار اقتصادی
ترامپ اکنون تمام تمرکز خود را بر راهبرد فشار حداکثری اقتصادی متمرکز کرده است. او ترجیح میدهد منتظر بماند و ببیند آیا این فشارها در بلندمدت نتیجهبخش خواهد بود یا خیر. بر اساس گزارش والاستریتژورنال، دلیل این تغییر رویکرد، انتقادات تند در داخل آمریکا است؛ جریانهای منتقد، تفاهمنامه ماه ژوئن را در برابر ایران «نرم» توصیف کرده و آن را ناکارآمد میدانستند.
مرگ تفاهمنامه قدیمی از نگاه تحلیلگران
عمیر کریم، پژوهشگر دانشگاه بیرمنگام، معتقد است قواعد بازی بهطور کلی تغییر کرده است. او تأکید میکند که پیشرفت هرگونه مذاکره در این مقطع، مستلزم آن است که یکی از طرفین در برابر تفسیر طرف مقابل تسلیم شود. تحلیل او از وضعیت فعلی را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- تفاهمنامه قدیمی عملاً از هر جهتی مرده و تمامشده است.
- شرایط فعلی، مأموریت میانجیها برای دستیابی به نوعی سازش را دشوارتر از هر زمان دیگری کرده است.
نگرانی کشورهای عربه از پیامدهای نظامی
در حالی که واشینگتن بر فشار اقتصادی پافشاری میکند، دیپلماتهای عرب با نگرانی این تحولات را دنبال میکنند. آنها امیدوارند مسیر دیپلماسی دوباره باز شود تا احتمال واکنش نظامی ایران به کارزار اقتصادی ترامپ کاهش یابد. این کشورهای منطقه به شدت از پیامدهای جاری متضرر شدهاند؛ بهویژه در زمینههای زیر:
- نابودی درآمدهای حاصل از گردشگری و سرمایهگذاری.
- افزایش هزینههای جاری در منطقه.
- به تأخیر افتادن برنامههای توسعه اقتصادی منطقهای بدون افق زمانی مشخص.