«بانوی طلایی» و تغییر موازین بازار
تابلوی «آدل بلوخ-باوئر ۱» اثر گوستاو کلیمت که به «بانوی طلایی» شهرت دارد، اکنون در گالری نویه نیویورک است، اما سرنوشت این اثر تا سال ۲۰۲۸ رقم زده شده است. پس از انتقال مجموعه رونالد لودر به موزه متروپولیتن، مالکیت این تابلو نیز به این موزه منتقل میشود.
داستان قیمت این اثر به سال ۲۰۰۶ بازمیگردد. لودر برای خرید این تابلو ۱۳۵ میلیون دلار پرداخت کرد و در آن زمان رکورد جهانی قیمت یک نقاشی را شکست. نکته جالب اینجاست که در آن دوران، کلیمت جایگاه فعلیاش را در دنیای هنر نداشت. حتی منابع مرجعی مثل کتاب «داستان هنر» اثر ارنست گامبریچ یا «شوک نو» نوشته رابرت هیوز، نامی از او نبرده بودند و هنر اتریش و آلمان در مقایسه با هنر پاریس، توجه کمتری را به خود جلب میکرد.
جایگزینی سلسلهمراتب سنتی با قدرت پول
پول توانست سلسلهمراتب سنتی هنر را زیر و رو کند. فروش تابلوی «آدل» موجی ایجاد کرد که ارزش آثار کلیمت را بهشدت بالا برد. از سال ۲۰۰۶ تا به امروز، شش اثر او با قیمتهایی بیش از ۱۰۰ میلیون دلار معامله شدهاند. اوج این روند سال گذشته اتفاق افتاد؛ زمانی که «پرتره الیزابت لدرر» با مبلغ ۲۳۶ میلیون دلار فروخته شد.
این روند تنها به کلیمت محدود نشد. ثروتمندان جهان به تدریج نقاشیهای قرن بیستم را به عنوان «غنیمتهای جدید» خود برگزیدند. دو معامله خصوصی دیگر در همان سال، این تغییر رویکرد را تایید کرد:
- تابلوی «زن سوم» اثر ویلم دکونینگ با قیمت ۱۳۷ میلیون دلار.
- اثر «شماره ۵، ۱۹۴۸» از جکسون پولاک با قیمت ۱۴۰ میلیون دلار.
تقابل استادان قدیم و مدرنها
تا پیش از این دوران، بازار هنر در قبضه استادان قدیم و سپس ونگوگ بود. تابلوی «سالواتور موندی» همچنان گرانترین نقاشی فروختهشده جهان است، هرچند کارشناسان موزههای متروپولیتن و پرادو درباره اینکه این اثر کاملاً اثر لئوناردو داوینچی باشد، تردید دارند. اما امروز، تمرکز سرمایههای کلان از هنر کلاسیک به سمت آثار مدرن و معاصری چون پیکاسو، وارهول و باسکیا تغییر جهت داده است.