نقصهای شاخص BMI؛ چرا وزن به تنهایی معیار نیست؟
سالهاست که پزشکان و متخصصان تغذیه برای تخمین اضافه وزن از شاخص توده بدنی (BMI) استفاده میکنند. این روش ساده، قد فرد را با وزن او میسنجد، اما یک نقطه ضعف بنیادین دارد: BMI نمیتواند تشخیص دهد که وزن اضافی فرد مربوط به چربی است یا عضله. به همین دلیل، بسیاری از افراد با وجود وزن بالا، لزوماً دچار چاقی ناسالم نیستند و برعکس، برخی افراد با BMI نرمال، ذخیره چربی خطرناکی در بدن دارند.
دکتر «آیوش ویساریا»، محقق ارشد مرکز بهداشت، آب و هوا، سلامت و مراقبتهای بهداشتی در نیوجرسی، تأکید میکند که اندازه لباس یا وزن کلی، لزوماً بازتابدهنده وضعیت سلامت نیست. او معتقد است اندازهگیری دقیق دور کمر در کنار وزن، فرصتی حیاتی برای شناسایی زودهنگام ریسک ابتلا به بیماریهایی نظیر دیابت، سکته مغزی، بیماریهای قلبی و برخی انواع سرطانها ایجاد میکند.
تحلیل دادههای ۱۹۰۰ شرکتکننده
برای رسیدن به این نتیجه، تیمی از محققان دادههای ۱۹۰۰ بزرگسال در بازه سنی ۲۰ تا ۵۹ سال را که در یک نظرسنجی سالانه سلامت و تغذیه شرکت کرده بودند، بررسی کردند. هدف این تیم مقایسه روشهای مختلف تشخیص چاقی بود تا متوجه شوند کدام معیار، بیشترین دقت را در شناسایی چربیهای مضر دارد.
در این مسیر، محققان چندین چارچوب را بررسی کردند:
- استفاده انفرادی از شاخص BMI.
- ترکیب BMI با معیارهای دیگر مانند دور کمر.
- بررسی نسبت کمر به قد و نسبت کمر به باسن.
سادگی در تشخیص؛ دور کمر جایگزین محاسبات پیچیده
برخی از مدلهای پیشنهادی جدید، محاسبات پیچیدهتری را برای شناسایی چربی ناسالم پیشنهاد میدهند. با این حال، یافتههای دکتر ویساریا و همکارانش نشان میدهد که برای شناسایی خطرات سلامتی، لزوماً نیازی به فرمولهای دشوار نیست. اندازهگیری دور کمر به تنهایی اطلاعات بسیار ارزشمندی ارائه میدهد و هم برای پزشک و هم برای بیمار، دسترسی به آن بسیار ساده است.
نتایج این مطالعه صراحتاً اعلام میکند که BMI به تنهایی «بدترین معیار» برای تشخیص چاقی است، چرا که تعداد قابل توجهی از افرادی را که سطح چربی بدنی آنها در محدوده خطرناک است، نادیده میگیرد و آنها را در دسته افراد سالم قرار میدهد.