یکی از مهمترین اقدامات در حوزه نظام حکمرانی کشور، مشارکت دادن مردم در حوزه سیاستگذاری کشور است. یکی از بخشهای مهمی که به سمت مشارکت دادن مردم در نظام حکمرانی در بخش مالیاتی رفته است؛ وزارت اقتصاد است؛ طرح نشاندار کردن مالیاتها، از جمله طرحهای مهم و کلیدی در حوزه تعیین محل مصرف مالیات به انتخاب خود مودیان و از محل مالیاتی پرداختی مودی است.
مزایای تداوم طرح
این طرح برای سال سوم به تصویب هیئت وزیران رسیده است و در شرف اجرا است. تداوم اجرای طرح نشاندار کردن مالیاتها در سال سوم، ابزاری کارآمد برای تغییر الگوی تخصیص منابع از رویکرد «بالا به پایین» به رویکرد «مشارکتی» فراهم میآورد.
یکی از بزرگترین مزایای این طرح، امکان تأمین مالی پروژههای زیرساختی بر اساس اولویتها و ترجیحات واقعی مالیاتدهندگان است. وقتی مالیاتها نشاندار میشوند، فرآیند بودجهریزی از یک فرآیند بسته و اداری، به یک فرآیند باز و شفاف تبدیل میشود که در آن، تمایل مردم به حمایت از حوزههای خاص (نظیر آموزش، سلامت یا توسعه تولید انرژیهای سبز) میتواند مستقیما بر جهتگیری پروژههای زیرساختی اثر بگذارد.
این امر باعث میشود منابع مالی کشور نه تنها به درستی، بلکه در مسیرهای مورد تأیید و اراده عمومی، هزینه شوند. این طرح با ایجاد پیوند مستقیم میان پرداخت مالیات و مشاهده خروجی آن در جامعه، حس مسئولیتپذیری و مالکیت ملی را در میان شهروندان تقویت میکند.
در مدلهای سنتی، مالیات اغلب به عنوان یک بار مالیِ مجهول و جدا از خدمات عمومی تلقی میشد؛ اما با نشاندار کردن، مالیاتدهنده خود را «سهامدار» توسعه کشور میبیند. این احساس مالکیت، نگرش شهروند را از یک پذیرنده منفعل به یک مشارکتکننده فعال تغییر میدهد؛ چرا که او میداند بخشی از دارایی خود را مستقیماً در پروژههایی که نشاندار شدهاند، سرمایهگذاری کرده است و این آگاهی، انگیزهای قدرتمند برای حمایت از سلامت اقتصادی کشور ایجاد میکند.
تداوم این روند، حکمرانی در نظام مالیاتی را به سمت الگویی نوین و پاسخگو سوق میدهد که در آن شفافیت، رکن اصلی است.
