تفسیر آیات سوره جمعه: پیامبر (ص) و سرنوشت جامعه‌ای که کتاب دارد اما از آن بهره نمی‌برد

سوره جمعه با تاکید بر ستایش خداوند از آسمان‌ها و زمین، به جایگاه رسالت پیامبر (ص) اشاره می‌کند. در تفسیر المیزان، آیات 1 تا 8 این سوره تصویری از جامعه‌ای را ارائه می‌دهند که دارای کتاب است اما از آن بهره نمی‌برد. خداوند در این آیات، پیامبری را برای بیرون آوردن انسان از گمراهی مبعوث می‌کند و تاکید دارد که برخورداری از کتاب و علم، بدون پذیرش و عمل، به تنهایی موجب نجات نیست. این جهان با سر فرود آوردن به سوی خدا، نیازمند هدایت است. علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، آغاز سوره را ناظر به تنزیه خداوند می‌داند؛ یعنی همه موجودات به نحوی وجود خود را وابسته به خداوند نشان می‌دهند و او را از هر نقص و عیبی منزه می‌دانند. چهار صفت «الملک، القدوس، العزیز، الحکیم» نیز به خداوند نسبت داده شده است: مالکیت، پاکی، شکست‌ناپذیری و حکمت. آیه دوم سوره با تاکید بر بعثت پیامبر (ص) در میان مردم عرب جاهل، به تلاوت آیات الهی، تزکیه و تعلیم کتاب و حکمت اشاره دارد. مأموریت پیامبر تنها خواندن آیات نیست، بلکه تغییر انسان نیز در آن دخیل است. تلاوت مقدمه مواجهه با پیام الهی، تعلیم کتاب فهم دستورات الهی را دنبال می‌کند و تزکیه ناظر به پاک شدن از آلودگی‌های فکری و اخلاقی است. حکمت نیز به انسان قدرت تشخیص و قرار دادن امور در جای درست خود می‌دهد.