عملیات کربلای ۵ در سال ۱۳۶۵؛ تسخیر دژها و آغاز پایان جنگ عراق

در سال 1365، نام‌گذاری سال به «سال سرنوشت و موفق نبودن عملیات کربلای 4» بحرانی را برای فرماندهان جنگ ایجاد کرده بود. هاشمی رفسنجانی به‌عنوان فرمانده عالی، ادامه جنگ را به‌شرط تضمین پیروزی می‌دانست. با این حال، فرماندهان یگان‌های سپاه که از فشار روحی ناشی از شکست در کربلای 4 و استحکامات شلمچه دچار نگرانی شده بودند، تضمین پیروزی را امکان‌ناپذیر می‌دانستند. اما فرمانده کل سپاه، پس از شناسایی ضعف دشمن در شلمچه، امیدواری خود را حفظ کرد و بر اجرای عملیات در این منطقه اصرار داشت. عملیات کربلای 5 در تاریخ 19 دی ماه سال 1365 آغاز شد و تا 7 اسفند همان سال ادامه یافت. در این عملیات، مواضع عراق در کانال پرورش ماهی، پنج‌ضلعی و شلمچه از سمت شمال مورد هجوم قرار گرفت. بسیاری از دژهای نفوذناپذیر تسخیر شدند. فرصت دادن به نیروهای سپاه و واگذاری منطقه به معنای تسلیم عراق و تحقق خواسته‌های جمهوری اسلامی ایران در جنگ بود. در نتیجه، عراق برای سدکردن حرکت رزمندگان ایران، بهای سنگینی پرداخت و انبوه نیروهای خود را به منطقه اعزام کرد تا در زیر آتش شدید نیروی خودی ایستادگی نماید. با وجود تلاش‌های ارتش عراق برای جلوگیری از سقوط مواضع خود در شرق بصره، 80 درصد از هدف‌های عملیات کربلای 5 تأمین شد. پیروزی ایران در این زمینه، شمارش معکوس پایان جنگ را در پی داشت. عبور از استحکامات شرق بصره نشان داد که پیروزی ایران در هر وضعیتی امکان‌پذیر است و به همین دلیل، برای جلوگیری از شکست عراق، تلاش گسترده‌ای صورت گرفت که در نهایت منجر به تصویب قطعنامه 598 شد.