روایت ۷۰ ساله محمدعلی ئیلان‌پور: بقای رنگرزی طبیعی در سنندج

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: در دل یکی از محله‌های قدیمی سنندج، کارگاهی کوچک هنوز با همان شیوه‌های چندین دهه قبل فعالیت می‌کند. اینجا خبری از دستگاه‌های مدرن، رنگ‌های شیمیایی و تولید انبوه نیست. صدای هم خوردن چوب‌های رنگرزی در دیگ‌های جوشان، بوی گیاهان دارویی و رنگزا و دستان پینه‌بسته استادکار، همه و همه روایتگر هنری هستند که روزگاری یکی از مهم‌ترین ارکان تولید فرش دستباف کردستان بود. رنگرزی سنتی یا صباغی، هنری است که با طبیعت آغاز می‌شود؛ رنگ‌هایی که از دل کوه، دشت و باغ به دست می‌آیند و بر تار و پود نخ‌های پشمی می‌نشینند تا فرش کردستان را با رنگ‌هایی ماندگار و اصیل زینت دهند. اما امروز از ده‌ها کارگاه رنگرزی که زمانی در سنندج فعال بودند، تنها یک کارگاه باقی مانده است. محمدعلی ئیلان‌پور بیش از هفت دهه از عمر خود را در کنار دیگ‌های رنگ سپری کرده است. وی می‌گوید: رنگرزی سنتی یعنی استفاده از رنگ‌هایی که از طبیعت به دست می‌آیند؛ بسیاری از رنگ‌های مورد استفاده ما از گیاهان، ریشه‌ها، پوست درختان و میوه‌ها تهیه می‌شود و همین ویژگی، کیفیت و ماندگاری فرش را افزایش می‌دهد. به گفته این استادکار، در گذشته همه مراحل کار به صورت سنتی انجام می‌شد؛ از آماده‌سازی نخ گرفته تا جوشاندن رنگ، تثبیت آن و خشک کردن کلاف‌ها. هر رنگ، زمان، دما و شیوه خاص خود را دارد و کوچک‌ترین بی‌دقتی می‌تواند نتیجه کار را تغییر دهد. استاد ئیلان‌پور معتقد است رنگرزی سنتی در سنندج پیشینه‌ای نزدیک به 700 سال دارد و همواره یکی از پایه‌های اصلی صنعت فرش دستباف کردستان بوده است. اگر این هنر از بین برود، بخشی از هویت فرش کردستان نیز از میان خواهد رفت، زیرا اصالت بسیاری از فرش‌های دستباف به رنگ‌های طبیعی و شیوه سنتی رنگرزی وابسته است.