یک ویدیوی کوتاه چگونه می‌تواند شخصیت‌های مشهور را محبوب تا منفور کند؟

این روزها کافی است چند دقیقه‌ای در شبکه‌های اجتماعی بچرخیم تا با موج تازه‌ای از واکنش‌ها به یک چهره شناخته‌شده روبه‌رو شویم. یک ویدئو، بخشی از یک مصاحبه یا حتی چند جمله کوتاه منتشر می‌شود و خیلی زود موافقان و مخالفان صف می‌کشند و طولی نمی‌کشد که یک دادگاه مجازی با هزاران قاضی شکل می‌گیرد. نمونه‌اش واکنش‌هایی بود که به ویدئوی مجتبی شکوری از کربلا شکل گرفت. انتشار این ویدئو سبب شد عده‌ای دوباره سراغ حرف‌ها و مواضع گذشته او بروند و رفتار امروزش را با تصویری که پیش‌تر از او داشتند مقایسه کنند. برای گروهی، این اتفاق چیزی بیشتر از یک انتخاب شخصی نبود و برای گروهی دیگر، نشانه تناقضی بود که نمی‌توانستند به‌سادگی از کنار آن عبور کنند. کمی بعد، انتشار بخش‌هایی از مصاحبه مجید واشقانی نیز موج دیگری از واکنش‌ها را به راه انداخت. این بار هم بریده‌های کوتاه مصاحبه در فضای مجازی چرخید و خیلی زود بحث از خود گفت‌وگو فراتر رفت. البته ماجرا به شکوری یا واشقانی محدود نمی‌شود. آن‌ها فقط دو نمونه از اتفاقی هستند که تقریباً هر روز در فضای مجازی تکرار می‌شود. ما هر روز در فضای مجازی با آدم‌هایی مواجهیم که به واسطه یک جمله، یک عکس، یک سفر، یک انتخاب شخصی یا یک موضع متفاوت، ناگهان از «آدم محبوب» به «آدم منفور» یا برعکس تبدیل می‌شوند. گویی برای شناخت یک انسان، دیگر نیازی به دانستن تمام داستان او نداریم؛ گاهی همان چند ثانیه ویدئو برای صدور حکم کافی است. برای بررسی ریشه‌های این نوع قضاوت‌ها و اینکه چرا در مواجهه با دیگران به‌سرعت از نقد به داوری و برچسب‌زنی می‌رسیم، با بهمن نامور مطلق، جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی گفت‌وگو کردیم. چرا ما انسان‌ها این‌قدر سریع دیگری را در قالب «آدم خوب» یا «آدم بد» قرار می‌دهیم؟ این دوگانه‌سازی چقدر ریشه فرهنگی دارد؟