کاهش تقاضای نفت چین: اثر 5 میلیون بشکه در روز بر بازار جهانی و نکته راهبردی چین/ایران

صاحب‌خبر - پاسخ پرسش اصلی درباره تأثیر کاهش تقاضای نفت چین بر ایران فراتر از بازار نفت است و موضوعی راهبردی محسوب می‌شود. بر اساس داده‌های رسمی گمرک چین، واردات نفت خام این کشور در ژوئن 2026 به حدود 7.1 میلیون بشکه در روز رسیده است؛ در حالی که میانگین واردات چین در سال‌های 2021 تا 2025 حدود 11.5 تا 12 میلیون بشکه در روز بوده است. به عبارت دیگر، بزرگ‌ترین خریدار نفت جهان نسبت به سطح معمول خود حدود 5 میلیون بشکه در روز از تقاضای وارداتی را از بازار کم کرده است؛ رقمی که می‌تواند توازن عرضه و تقاضای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. اما نکته حائز اهمیت، تنها اندازه این افت نیست، بلکه دلیل وقوع آن است. در نگاه اول، همزمانی کاهش واردات با تنش‌های ژئوپلیتیکی در خلیج فارس و تنگه هرمز ممکن است این تصور را ایجاد کند که افت واردات فقط ناشی از اختلال در عرضه و تأخیر در رسیدن محموله‌هاست. بدون تردید، محدودیت‌های حمل‌ونقل، افزایش ریسک‌های دریایی و تغییر در زمان‌بندی بارگیری برخی محموله‌ها می‌تواند بر آمار واردات ماهانه اثر بگذارد؛ با این وجود، داده‌های داخلی صنعت پالایش چین نشان می‌دهد که این عامل به‌تنهایی توضیح‌دهنده این افت نیست. برآورد مؤسسه Energy Aspects نشان می‌دهد که حدود 60 درصد کاهش واردات معادل نزدیک به 3 میلیون بشکه در روز، ناشی از کاهش نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها بوده است. حدود 40 درصد باقی‌مانده نیز به کاهش واقعی مصرف نهایی مربوط می‌شود؛ کاهش سفرهای جاده‌ای، کند شدن پروژه‌های عمرانی، افت مصرف گازوئیل در بخش ساخت‌وساز و حمل‌ونقل و همچنین جایگزینی تدریجی کامیون‌های دیزلی با ناوگان برقی یا با سوخت LNG، بخشی از این تغییر را توضیح می‌دهد. برخی مؤسسات مطالعاتی انرژی نیز معتقدند که بخشی از این کاهش تقاضا ممکن است ماهیتی ساختاری پیدا کرده باشد و الزاماً با کاهش قیمت نفت به سرعت جبران نشود. این تفکیک از منظر تحلیل بازار اهمیت فراوان دارد. اگر کاهش واردات صرفاً ناشی از برداشت از ذخایر یا اختلال موقت در عرضه بود، می‌شد انتظار داشت با عادی شدن شرایط واردات نفت نیز به سرعت افزایش یابد؛ اما وقتی بخش عمده‌ای از کاهش تقاضا به عوامل ساختاری مربوط می‌شود، ‌این تغییرات می‌تواند مدت‌دار باشد و تنها با عوامل ذی‌ربط در بازار انرژی اصلاح شود.