Lead: گزارش اقتصادی درباره نرخ تورم در ایران، تغییرات ماهانه تا تیرماه، و بحثهای مرتبط با ابرتورم.
تورم نقطه به نقطه و روند آن در ایران
براساس آمارهای مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطه به نقطه از بهمن ماه 1403 تا خردادماه امسال بیش از دو برابر شد. با این حال، در تیرماه پس از گذشت 20 ماه، این شاخص کاهش یافت و به 87.9 درصد رسید. در تیرماه، 8 استان و یک دهک تورم نقطه به نقطه سه رقمی را تجربه کردند.
این وضعیت منجر به مطرح شدن بحثهایی از سوی رسانهها و فعالان اقتصادی درباره ظهور ابرتورم شده است. با این وجود، تعریف استاندارد ابرتورم و تفاوت آن با شرایط جاری اقتصاد ایران از مباحث مطرح است. اقتصاددانان عموماً بین تورمهای بسیار بالا و ابرتورم تفکیک میکنند و در حال حاضر ایران در حال حرکت به سمت سطح تورم بسیار بالا است، با این حال ابرتورمی که در ایران رخ میدهد با تعاریف کلاسیک متفاوت است.
تعریف ابرتورم چیست؟
معتبرترین تعریف ابرتورم توسط فیلیپ کاگان در کتاب «پویایی پولی ابرتورم» ارائه شده است. براساس این تعریف، ابرتورم زمانی آغاز میشود که نرخ تورم ماهانه به 50 درصد یا بیشتر برسد و تا زمانی که این نرخ برای یک سال متوالی کمتر از 50 درصد نشود، ادامه یابد. اگر تورم ماهانه 50 درصد باشد، قیمتها هر ماه 1.5 برابر میشوند و با تداوم این روند برای یک سال، نرخ تورم سالانه بهصورت مرکب به حدود 12,900 درصد میرسد. این تعریف به عنوان معیار استانداردی برای بررسی ابرتورم در مطالعات علمی و گزارشهای بینالمللی همچون صندوق بینالمللی پول به کار میرود.
آستانه 50 درصد در ماه، شاخصی عملی برای تفکیک تورمهای بسیار بالا از دورههایی است که در آنها کارکردهای اصلی پول به عنوان وسیله مبادله، واحد سنجش ارزش و ذخیره ارزش حداقل یا به طور جدی تضعیف میشود. در چنین شرایطی، رفتار اقتصاد و تصمیمهای مالی خانوارها و بنگاهها تحت تأثیر قرار میگیرد.
- تاریخ گزارش: تیرماه ۱۴۰۳ تا تیرماه ۱۴۰۴ (براساس آمار مرکز آمار ایران)
- شاخص تورم نقطه به نقطه در تیرماه: 87.9 درصد
- استانهای دارای تورم سه رقمی در تیرماه: 8 استان
- دهکهای دارای تورم سه رقمی در تیرماه: یک دهک
بهطور کلی، بحث ابرتورم در این گزارشها به معنای تشدید سریع و شدید تورم است، اما تعریف استاندارد و چارچوبهای تحلیلی برای تعیین «ابرتورم» ممکن است با موارد تاریخی متفاوت باشند و در قالب دیدگاههای مختلف اقتصادی تفسیر شوند.