در قاب یک سند» مجموعهای است که با رویکرد معرفی و بازشناسی اسناد تاریخی گنجینه آرشیوی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران طراحی شده است. هر شماره از این رویداد، یکی از اسناد یا پروندههای شاخص را معرفی میکند تا زمینههای تاریخی، اجتماعی و فرهنگی مربوط به آن را برای مخاطبان روشن کند.
پنجماهوششتمین شماره و مناسبت تاریخی
پنجاهوششمین شماره از مجموعه «در قاب یک سند» به مناسبت 14 مرداد، سالروز صدور فرمان مشروطیت، به معرفی سند «متمم قانون اساسی مشروطه با توشیح و دستخط محمدعلیشاه» اختصاص دارد. این متمم در سال 1325 قمری در مجلس شورای ملی به تصویب رسید و در 29 شعبان همان سال با امضای محمدعلیشاه قاجار به اجرا درآمد.
مختصری از تاریخچه
قانون اساسی مشروطه در تاریخ 14 ذیالقعده 1324 قمری امضا و توشیح شد و به دلیل شتاب در تصویب و شرایط سیاسی خاص، کاستیهایی داشت که به دنبال آن مجموعهای از اصول تازه تحت عنوان «متمم قانون اساسی» تدوین شد تا مبانی حقوقی و ساختارهای نظام مشروطه را تکمیل کند.
محتوای متمم و نکات کلیدی
متمم قانون اساسی مشروطه دارای 107 اصل است که در 10 بخش اصلی دستهبندی شده است: کلیات، حقوق ملت ایران، قوای مملکت، حقوق اعضای مجلسین، حقوق سلطنت ایران، راجع به وزرا، اختیارات محاکمات، انجمنهای ایالتی و ولایتی، مالیه و قشون. اصل نخست این متمم به جایگاه مذهب رسمی کشور اشاره دارد و تأکید میکند که مذهب رسمی ایران اسلام و مذهب جعفریه اثنی عشریه است و پادشاه ایران باید دارا و مروج این مذهب باشد.
- اصل نخست: تعیین مذهب رسمی کشور و نقش پادشاه در ترویج آن
- امضا و توشیح شاه در تاریخ 29 شعبان 1325 ق، قصر سلطنتی تهران
این سند با دستخط و بیان حاشیهای محمدعلیشاه به عنوان بخشی از روند تدوین و تکمیل قانون اساسی، از اهمیت تاریخی و حقوقی برخوردار است.