صاحبخبر - گروه اقتصادی
در سالهای اخیر، نفوذ شبکههای ویژه قدرت و ثروت بر نهادهای کلیدی و نظارتی کشور وارد مرحله جدیدی شده است. این جریانها که فعالیت خود را غالباً از مسیرهای مرتبط با رانتهای اقتصادی آغاز کردهاند، اکنون با انباشت سرمایهها به حوزه نفت و انرژی رسیده و گاهی به شکل «کارتل نفتی» نمایان میشوند.
مسیر رشد و اهداف این گروه
بررسیها نشان میدهد اهداف اصلی این جریان، کسب قدرت سیاسی و اقتصادی در رویدادهای کلیدی نظیر انتخابات شوراها، مجلس شورای اسلامی و ریاستجمهوری است و در حوزه اقتصادی بر حوزه انرژی و ارزی بهویژه بانک مرکزی متمرکز شدهاند.
در راستای حفظ و گسترش نفوذ، این گروه به «سیطره بر نهادهای نظارتی» روی آورده است تا از برهم خوردن معادلات مالی جلوگیری کند.
چالشها برای نهادهای ناظر
نهادهای نظارتی که باید بهعنوان پناه مردم و نگهبان بیتالمال عمل کنند، تحت تأثیر لابیهای گسترده و هزینههای بالا از مسیر اصلی خود منحرف شدهاند. این جریان نفوذ، این نهادها را بهعنوان یک «باشگاه سیاسی و اقتصادی» میبیند و در حال تضعیف ساختار حرفهای و کارشناسی است.
راهبردها و اقدامات پیشنهادی برای مقابله
- استخدامهای توصیهای: جذب و بهکارگیری افراد معرفیشده از سوی قدرتمندان برای ایجاد اهرمهای فشار و وابستگی
- افزایش بودجه: افزایش اعتبارات دستگاههای نظارتی و استفاده هدفمند از این منابع برای تثبیت نفوذ
- طرحهای اصلاحی: طرح جامع اصلاح قانون دستگاههای نظارتی برای محدود کردن نفوذ باندهای قدرت و ثروت
اخیراً طرح جامع اصلاح قانون دستگاههای نظارتی بهمنظور محدود کردن دست باندهای قدرتمند تهیه شده است تا کارایی و استقلال این نهادها تقویت شود.