آیا تسلط ایران بر تنگه هرمز تنها با قدرت نظامی میسر است؟

به گزارش خبرآنلاین، روزنامه اعتماد در چارچوب نظریه چرخه‌های بلندمدت قدرت مطرح می‌کند که بحران‌هایی مانند بحران هرمز می‌تواند آزمونی برای سنجش ظرفیت قدرت‌های بزرگ در حفظ نظم موجود باشد. هشدارهای اخیر درباره اینکه این بحران می‌تواند معادلات پیش روی امریکا را دگرگون کند، نشان از ورود نظم جهانی به دوره‌ای از عدم قطعیت و گذار تدریجی است. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان این بحران را برشی در مسیر گذار از نظم تک‌قطبی به نظم چندقطبی دانست و بازیگران چگونه باید خود را برای این تغییرات آماده کنند.

عوامل پیشران بحران هرمز

در تحلیل آینده تنگه هرمز، توجه همزمان به عوامل تشدیدکننده و محدودکننده بحران ضروری است. اولاً، تحول در ماهیت جنگ‌های نامتقارن و افزایش توان موشکی، پهپادی و دریایی ایران می‌تواند هزینه هرگونه رویارویی را برای همه طرف‌ها بالا ببرد و احتمال جنگ‌های فرسایشی را افزایش دهد. ثانیاً، تغییرات تدریجی در نظام مالی و انرژی جهان، از جمله استفاده بیشتر از ارزهای محلی در تجارت‌های بین‌المللی و تلاش برای کاهش وابستگی به دلار، نشان‌دهنده روندی برای تنوع‌بخشی به نظام مالی جهانی است که با وجود هنوز هم تسلط دلار، ادامه می‌یابد. ثالثاً، محدودیت‌های مالی قدرت‌های بزرگ و افزایش بدهی عمومی امریکا و هزینه‌های رقابت همزمان در چند جبهه می‌تواند گزینه‌های راهبردی واشنگتن را محدودتر کند.

عوامل بازدارنده و تداوم حضور امریکا

در مقابل، مجموعه‌ای از عوامل بازدارنده وجود دارد. حضور گسترده نیروهای نظامی آمریکا و متحدانش در منطقه همچنان از جمله مهم‌ترین مولفه‌های بازدارندگی محسوب می‌شود. برای ایران نیز، ظرفیت‌های ژئواسیاسی و تداوم صادرات انرژی می‌تواند به کارگیری ابزارهای اقتصادی و سیاست خارجی در راستای منافع امنیتی و هژمونیک این کشور کمک کند.

پیامدهای محتمل و جهت‌گیری آینده

در این چارچوب، پرسش کلان این است که آیا شکل‌گیری نظم چندقطبی در آینده می‌تواند جایگزینی برای کنترل از طریق قدرت‌های بزرگ باشد یا اینکه تیم‌های جهانی باید به شکل‌دهی ائتلاف‌ها و ابزارهای اقتصادی جدید بپردازند. برای ایران، درک دقیق از این دینامیک‌ها و به‌کارگیری ظرفیت‌های اقتصادی-ژئوپلیتیک از طریق دیپلماسی انرژی و همکاری‌های منطقه‌ای می‌تواند نقش‌آفرینی مؤثرتری را رقم زند.

• نظریه چرخه‌های بلندمدت قدرت و تحلیل بحران هرمز
• تشدید یا کاهش هزینه‌های رویارویی نظامی
• تنوع‌سازی نظام مالی جهانی و جایگاه دلار
• حضور و بازدارندگی آمریکا در منطقه