امیرحسین مرادی دلوئی، عضو هیئتعلمی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، در گفتوگو با ایکنا از ابعاد جامعهشناختی و حکمرانی زیارت اربعین حسینی سخن گفت. وی تأکید کرد که نهضت امام حسین (ع) را نباید صرفاً در چارچوب یک رخداد تاریخی محدود به سال ۶۱ هجری قمری تحلیل کرد.
اربعین به مثابه بستری برای بازتولید تمدنی و اجتماعی
به گفته مرادی دلوئی، عاشورا در طول تاریخ به عنوان یک منظومه معنایی و ارزشی فراتاریخی عمل کرده و ظرفیت بالایی برای بازتولید اجتماعی و فرهنگی داشته است. در این میان، زیارت اربعین یکی از مهمترین بسترهای معاصر برای این بازتولید تمدنی محسوب میشود.
وی افزود که زیارت در این چارچوب نظری، علاوه بر ابعاد فردی و معنوی، دارای ابعاد ساختاری اجتماعی و فرهنگی است که میتواند زمینهای برای موارد زیر فراهم کند:
- تقویت هویت جمعی
- ایجاد همبستگی فرانژادی
- ایجاد زمینه کنشگری مسئولانه در آحاد جامعه
ابعاد حکمرانی و شبکهسازی در اربعین
مرادی دلوئی با اشاره به اینکه اربعین یک تجمع ساده مذهبی نیست، آن را عرصهای حیاتی برای شکلگیری شبکهای پویا از روابط دانست. این شبکه شامل کنشگران مختلفی است که بر تعامل آنها تأکید شده است:
- زائران و موکبداران
- نهادهای دینی و گروههای داوطلب
- دولتها و جوامع محلی
وی تصریح کرد که همین ویژگیهای چندبعدی، اربعین را به موضوعی مهم برای مطالعات بینرشتهای در حوزههای حکمرانی، سیاستگذاری عمومی و جامعهشناسی کنش جمعی تبدیل کرده است. همچنین این پدیده میتواند ظرفیتی برای تقویت پیوندهای اجتماعی و توسعه ارتباطات میانفرهنگی ملتها باشد.
ضرورت گذار به سمت حکمرانی شبکهای
عضو هیئتعلمی بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی با اشاره به تحولات اجتماعی شتابان، خاطرنشان کرد که الگوهای سنتی مدیریت برای پاسخگویی به مسائل پیچیده عمومی در عصر حاضر بهتنهایی ناتوان هستند. در این راستا، مفهوم «حکمرانی شبکهای» بر نقش مجموعهای از کنشگران مستقل اما وابسته به یکدیگر برای مواجهه با مسائل عمومی و ارائه خدمات تأکید میورزد.