توافق هستهای میان آمریکا و عربستان سعودی که در تاریخ ۲۲ ژوئیه اعلام شد، به یکی از پروندههای بحثبرانگیز امنیتی در منطقه تبدیل شده است. این توافق مسیر حضور شرکتهای آمریکایی در توسعه زیرساختهای هستهای عربستان را هموار میکند، اما همزمان احتمال دستیابی ریاض به توانایی غنیسازی در خاک خود را افزایش میدهد.
چالشهای استاندارد منع اشاعه و واکنش کارشناسان
برخی از منتقدان و کارشناسان هشدار میدهند که این توافق میتواند «استاندارد طلایی» ایالات متحده در همکاریهای هستهای را تضعیف کند. این استاندارد پیش از این، کشورهای شریک واشنگتن را از دستیابی به فناوریهای حساس نظیر:
- غنیسازی اورانیوم
- بازفرآوری سوخت هستهای
منتقدان معتقدند با شکستن این رویه، سایر کشورهای منطقه نیز احتمالاً خواهان امتیازات مشابه خواهند بود که میتواند منجر به یک رقابت هستهای در خاورمیانه شود.
ابهامات در اجرای توافق و شروط جدید
پس از اعلام توافق، ابهاماتی در مورد شرایط اجرایی آن مطرح شده است. دونالد ترامپ اعلام کرد که اجرای این توافق منوط به شرایط زیر است:
- عادیسازی روابط عربستان با اسرائیل
- پیوستن ریاض به توافقهای ابراهیم
همچنین ترامپ با تأکید بر اینکه «هیچ غنیسازیای در کار نخواهد بود»، موضعی را اتخاذ کرد که در متن اولیه توافق دیده نمیشد. این موضوع پرسشهایی را درباره اضافه شدن شروط جدید به توافق یا وجود پیوستهای محرمانه برانگیخته است. تا زمانی که محتوای اسناد محرمانه منتشر نشود، ارزیابی دقیق از پیامدهای واقعی این توافق امکانپذیر نیست.