بر اساس دستورالعمل جدیدی که به مدیران کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی کشور ارسال شده است، کمیتههای استانی موظف هستند درخواستهای بازنشستگی مربوط به مشاغل سخت و زیانآور را صرفاً بر پایه عوامل چهارگانه فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی محیط کار بررسی کنند.
چالشهای کارشناسی در مورد عوامل ارگونومیکی
این شیوه جدید بررسی، نقطه اختلاف نظر میان کارشناسان و فعالان حوزه کار قرار گرفته است. منتقدان معتقدند با تمرکز صرف بر عوامل مذکور، نقش عوامل ارگونومیکی و فرسودگی جسمی ناشی از کارهای طاقتفرساء نادیده گرفته میشود. عوامل ارگونومیکی شامل موارد زیر است:
- بلند کردن مداوم بارهای سنگین
- انجام حرکات تکراری و مکرر
- ایستادن یا نشستن طولانیمدت
- کار در وضعیتهای نامناسب بدنی و خم شدنهای مکرر
- فشار مستمر بر عضلات و مفاصل
این عوامل حتی در محیطهایی که فاقد آلایندههای شیمیایی یا فیزیکی مشخص هستند، میتوانند منجر به آسیبهای اسکلتی-عضلانی و کاهش توان کاری شوند.
بحث اصلاح قانون و پلکانی شدن ضرایب سختی کار
همزمان با این ابلاغیه، بحث اصلاح قانون مشاغل سخت و زیانآور و احتمال «پلکانی شدن» ضرایب سختی کار نیز مطرح شده است. موافقان این طرح معتقدند:
- نظام فعلی که مشاغل را تنها در دو گروه «سخت» و «غیرسخت» طبقهبندی میکند، با واقعیتهای بازار کار همخوانی ندارد.
- تعریف ضرایب مختلف میتواند دامنه حمایت از کارگران بیشتری را فراهم کند.
تنش میان حقوق کارگران و پایداری صندوقهای بازنشستگی
موضوع بازنشستگی در مشاغل سخت همواره یکی از چالشهای اصلی روابط کار بوده است. از یک سو کارگران بر این باورند که شرایط دشوار شغلی حتی بدون وجود آلایندههای محیطی، سلامت آنها را تحت تأثیر قرار میدهد؛ از سوی دیگر، دولت و صندوقهای بازنشستگی بر ضرورت جلوگیری از گسترش بیضابطه این مشاغل و کنترل آثار مالی آن بر صندوقها تأکید دارند. در همین راستا، احمد میدری، وزیر کار نیز اخیراً به ضرورت بازنگری در این حوزه اشاره کرده است.