محمدرضا کاویانپور، رئیس مؤسسه تحقیقات آب، در تحلیل وضعیت منابع آبی کشور، روند افزایشی دمای هوا را عاملی کلیدی در تغییر وضعیت هیدرولوژیکی منطقه غرب آسیا و ایران دانست. وی اشاره کرد که افزایش دما فراتر از احساس گرمای بیشتر، منجر به تغییر در شدت، زمان، مکان و مدت بارشها شده است.
تغییر الگوی بارش و چالش ذخیرهسازی
طبق اظهارات این مسئول، صرف اعلام میزان بارش سالانه برای ارزیابی دقیق وضعیت منابع آبی کافی نیست؛ زیرا الگوی بارشها تغییر کرده است. ویژگیهای جدید بارشها در ایران به شرح زیر است:
- تغییر در زمانبندی: بارشهایی که پیشتر بهصورت پیوسته در طول فصل رخ میدادند، اکنون بهصورت کوتاهمدت و متمرکز در بازههای زمانی محدود (مانند یکی دو ماه) اتفاق میافتند.
- تغییر در شدت و مکان: بارشهای شدید و متمرکز ممکن است در مناطقی رخ دهد که امکان ذخیرهسازی آنها وجود ندارد یا در زمانی که نیاز به آنها نیست.
کاهش تغذیه سفرههای زیرزمینی
کاویانپور تأکید کرد که افت منابع آب زیرزمینی تنها ناشی از برداشت بیرویه از چاهها نیست، بلکه تغییر رژیم بارش نقش مهمی در این بحران دارد. روانابهای سریع و شدید ناشی از بارشهای کوتاهمدت، فرصت نفوذ آب به لایههای زیرین و تغذیه آبخوانها را از بین میبرند.
بنابراین، حتی اگر از نظر آماری میزان بارش سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ در محدوده نرمال باشد، عدم پراکندگی زمانی و مکانی مناسب، مانع از بهرهوری از این منابع آبی میشود.