در صنعت نفت ایران، میزان جمعآوری گازهای مشعل با اجرای پروژههای زیرساختی و توسعه واحدهای فرآورشی، رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. بر اساس گزارشهای منتشر شده، این میزان از حدود ۷ میلیون مترمکعب در روز (پیش از آغاز دولت چهاردهم) به بیش از ۱۶ میلیون مترمکعب در روز رسیده است.
وضعیت تولید و اتلاف گازهای همراه نفت
گازهای همراه نفت که در فرآیند تولید نفت خام تولید میشوند، در صورت عدم وجود زیرساختهای لازم برای انتقال، شیرینسازی و فرآورش، در مشعلها سوزانده میشوند. این پدیده علاوه بر اتلاف منابع انرژی، پیامدهای زیستمحیطی و اثرات منفی بر کیفیت هوا در مناطق نفتخیز دارد.
آمارها نشان میدهد که در حال حاضر:
- روزانه حدود ۸۰ میلیون مترمکعب گاز همراه نفت در کشور تولید میشود.
- بخشی از این حجم به واحدهای انجیال (LNG)، تأسیسات پاییندستی و شبکه فرآورشی هدایت میشود.
- بسته به سطح تولید نفت و ظرفیتهای عملیاتی، روزانه بین ۴۰ تا ۵۰ میلیون مترمکعب گاز همچنان در مشعلها سوزانده میشود.
با توجه به رابطه مستقیم تولید نفت خام و تولید گاز همراه، توسعه همزمان خطوط انتقال و ظرفیتهای فرآورشی برای جلوگیری از افزایش فلرسوزی ضروری است.
استراتژیهای جمعآوری: پروژههای کوتاهمدت و بلندمدت
برنامه جمعآوری گازهای مشعل در دو مسیر مجزا دنبال میشود:
۱. پروژههای کوتاهمدت
این پروژهها با دوره اجرای ۱۸ تا ۳۰ ماهه طراحی شدهاند. هدف از این طرحها، ورود سریعتر گازهای مشعل به زنجیره ارزش از طریق واگذاری به سرمایهگذاران و بخش خصوصی است. از جمله پروژههای عملیاتی در این دسته میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پروژه مارون ۵ در شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب.
- ایستگاه تقویت فشار گاز دهلران.
- طرح اصلاحی ایستگاه تزریق گاز هفتکل که امکان جمعآوری و تزریق گازهای این منطقه را فراهم کرده است.
۲. پروژههای بلندمدت
در کنار طرحهای سریع، پنج طرح بلندمدت نیز برای ایجاد ظرفیتهای پایدار در فرآورش گازهای همراه تعریف شده است تا مدیریت این منابع در سطح کلان تضمین شود.