اسهال به معنای دفع مدفوع به صورت شل یا آبکی و افزایش قابل توجه دفعات اجابت مزاج است. از نظر علمی، اگر حجم مدفوع مایع بیش از ۳۰۰ سیسی یا وزن آن در ۲۴ ساعت بالاتر از ۲۰۰ گرم باشد (به ویژه در رژیمهای غذایی پرچرب و کمفیبر)، وضعیت اسهال تشخیص داده میشود.
علتهای اصلی بروز اسهال
عوامل مختلفی میتوانند منجر به بروز اسهال شوند که مهمترین آنها عبارتند از:
- عوامل عفونی: بیش از ۹۰ درصد اسهالهای حاد ناشی از باکتریها، ویروسها و انگلهای مختلف است.
- عوارض دارویی: مصرف برخی داروها، بهویژه آنتیبیوتیکها، میتواند باعث بروز این عارضه شود.
- مواجهه با سموم: قرار گرفتن در معرض حشرهکشها، آفتکشها و گازهای شیمیایی که بر سیستم گوارشی و سیستمهای کنترلی اثر میگذارند.
روش انتقال و عوامل خطر
اکثر عوامل عفونی از طریق مسیر «مدفوعی-دهانی» منتقل میشوند. این یعنی مصرف آب یا غذای آلوده به ارگانیسمهای بیماریزا (انسان یا حیوان) عامل اصلی ورود میکروبها به دستگاه گوارش افراد سالم است.
در افراد سالم با سیستم ایمنی طبیعی، اسهال معمولاً توسط ارگانیسمهای بسیار قوی و مهاجم ایجاد میشود که قادر به عبور از سد سیستم ایمنی هستند. این وضعیت در مناطق فقیرنشین که با کمبود منابع بهداشتی، آب آشامیدنی سالم و مواد غذایی گندزداییشده مواجه هستند، بیشتر مشاهده میشود.
توصیههای متخصصان
فروغ البرزی، دبیر انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران، در جریان هفته سلامت گوارش خاطرنشان کرد که در مواجهه با بیماری اسهال مزمن، درمانهای صرفاً علامتی نقش مهمی در بهبود بیمار ندارند. وی تأکید کرد که هدف اصلی در مدیریت این بیماری، یافتن علت ریشهای و درمان آن است.