بررسی روند پنج سال گذشته نشان میدهد که ایران پس از ترکیه و پاکستان، به سومین تولیدکننده بزرگ گندم در میان کشورهای همسایه تبدیل شده است. این در حالی است که فاصله تولید ایران با کشورهایی نظیر عراق، افغانستان و جمهوری آذربایجان به شکل محسوسی افزایش یافته است.
اهمیت استراتژیک گندم در امنیت غذایی ایران
گندم ستون اصلی امنیت غذایی کشور محسوب میشود؛ به طوری که نزدیک به ۴۰ درصد از انرژی و کالری مورد نیاز خانوارهای ایرانی را تأمین میکند. میزان مصرف داخلی گندم در ایران سالانه بین ۱۲ تا ۱۳.۵ میلیون تن برآورد میشود. از این رو، هرگونه نوسان در تولید این محصول مستقیماً بر بازار نان، آرد، صنایع غذایی و نرخ تورم مواد غذایی تأثیرگذار است.
آمار خرید تضمینی و حمایتهای مالی دولت
وزارت جهاد کشاورزی با اتخاذ سیاستهایی نظیر افزایش قیمت خرید تضمینی، توسعه بذرهای اصلاحشده و مکانیزاسیون، تلاش کرده است تا حمایت از کشاورزان را افزایش دهد. طبق اعلام معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، آمارهای مربوط به خرید تضمینی تا تاریخ ۱۱ مردادماه به شرح زیر است:
- میزان خرید تضمینی: عبور از ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تن
- ارزش کل خریدها: حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومان
- مبالغ پرداختی: حدود ۲۲۰ هزار میلیارد تومان از مطالبات کشاورزان پرداخت یا در آستانه پرداخت قرار گرفته است
مقایسه روند تولید و ارزش خرید در ۵ سال اخیر
ایران در سال ۱۴۰۰ به دلیل خشکسالی، یکی از دشوارترین سالهای تولید را تجربه کرد که در آن میزان خرید تضمینی به حدود ۴.۵ میلیون تن کاهش یافت و نیاز به واردات گسترده ایجاد شد. اما از سال ۱۴۰۱ با اصلاح نرخ خرید تضمینی، روند تولید صعودی شده است.
مقایسه آماری نشاندهنده تغییرات زیر است:
- رشد حجم خرید: تا نیمه مرداد سال جاری، میزان خرید نسبت به کل خرید سال ۱۴۰۰ حدود ۷۰ درصد افزایش یافته است.
- جهش ارزش اقتصادی: ارزش خرید گندم از کمتر از ۴۰ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰، به حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومان در سال جاری رسیده است که نشاندهنده رشد ۹ برابری طی این پنج سال است.