جواد حیراننیا، کارشناس مسائل خاورمیانه، در گفتوگو با برنا درباره رایزنیهای ایران و عمان و همزمان تأکید ایران بر خط قرمز بودن حاکمیت بر تنگه هرمز اظهار داشت: موضوع تنگه هرمز پس از جنگ ۴۰ روزه به یکی از پیچیدهترین مسائل منطقه تبدیل شده است. به دلیل شرایط جنگی و استفاده آمریکا از پایگاههای خود در کشورهای منطقه، همچنین ترددهای دریایی در زمان جنگ، تنگه هرمز بر اساس تفسیری که ایران از اعمال حاکمیت بر آن دارد، به یک مسئله مهم تبدیل شد.
ایران پیش از آغاز جنگ نیز اعلام کرده بود که کنترل هوشمند تنگه هرمز را به صورت آزمایشی در دستور کار قرار داده است. این رزمایش از سوی سپاه پاسداران انجام شد و در آن، کنترل هوشمند تنگه هرمز مطرح شد. همچنین ایران تأکید کرده بود که در صورت وقوع جنگ، در چارچوب دکترین منطقهای کردن جنگ و گسترش افقی و عمودی آن، کنترل تنگه هرمز را در اختیار خواهد گرفت.
حقوقی و تفسیری ایران از حاکمیت بر تنگه هرمز
حیراننیا افزود: از منظر حقوقی نیز ایران استدلال میکند که تنگه هرمز در آبهای سرزمینی این کشور قرار دارد و به ویژه در شرایط جنگی، حق اعمال حاکمیت بر آن را داراست.
مذاکرات ایران و عمان و تفسیر آمریکا
این کارشناس مسائل خاورمیانه ادامه داد: پس از برقراری تفاهم و آتشبس، در بند پنجم تفاهمنامه عنوان شد که مدیریت تنگه هرمز باید از طریق رایزنی و گفتوگو میان ایران و عمان مورد بررسی قرار گیرد. با این حال، در بازه ۶۰ روزهای که برای ازسرگیری مذاکرات هستهای در نظر گرفته شده بود، تفسیر آمریکا این بود که در این مدت تنگه هرمز باید کاملاً آزاد باشد و ایران حق اعمال حاکمیت بر آن را نداشته باشد. بر همین اساس نیز پیشنهاد ایجاد یک مسیر جنوبی مطرح شد، اما ایران این پیشنهاد را رد کرد و اجازه اجرای آن را نداد. تهران اعلام کرد که بر اساس همان بند پنجم تفاهمنامه، اعمال حاکمیت مشترک باید از طریق رایزنی میان ایران و عمان انجام شود و نباید سازوکاری ایجاد شود که ایران از اعمال حاکمیت بر تنگه محروم شود.
پیشنهاد جدید کریدور موقت
حیراننیا تصریح کرد: روز گذشته نیز برخی منابع غربی، از جمله رویترز، از ارائه پیشنهادی جدید خبر دادند که بر اساس آن، اعمال حاکمیت به صورت ۵۰-۵۰ میان ایران و طرف دیگر مورد بحث قرار گرفته است. این کارشناس، کریدور موقت را راهکاری برای عبور از وضعیت کنونی دانست.