بحرانهای ژئوپلیتیکی معمولاً از منظر بازارهای نفت و تجارت غلات مورد بررسی قرار میگیرند، اما تابآوری سیستمهای غذایی جهانی به همان اندازه به ثبات زنجیرههای تأمین نهادههای کشاورزی وابسته است. در حالی که پس از جنگ روسیه و اوکراین، تمرکز بر تنوعبخشی به زنجیرههای تأمین غلات معطوف شده است، یک آسیبپذیری حیاتی نادیده گرفته میشود: تمرکز صادرات کودهای نیتروژنی که از تنگه هرمز عبور میکنند.
کودهای نیتروژنی، عمدتاً آمونیاک و ترکیبات نیتروژن تولید شده از گاز طبیعی، به طور منحصربهفردی در معرض خطرات دوگانه نوسانات بازار انرژی و اختلالات حمل و نقل دریایی قرار دارند. شواهد اخیر نشان میدهد که افزایش ناگهانی قیمت انرژی و کود میتواند تأثیر عمیقتری بر قیمت جهانی مواد غذایی نسبت به محدودیت صادرات غلات داشته باشد. این «شوک ورودی» به ویژه برای چندین اقتصاد بزرگ تولیدکننده کود در خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، قطر، ایران و امارات متحده عربی که برای دسترسی به بازارهای جهانی به تنگه هرمز متکی هستند، حاد است.
تشدید خصومتها و احتمال بسته شدن عملی تنگه هرمز، به سرعت در حال تغییر قیمت ریسک در حوزههای کشتیرانی، بیمه و انرژی است. این امر هزینههای غلات تحویلی را افزایش داده، دسترسی به کود را محدود میکند و نگرانیهایی را در مورد امنیت غذایی در بازارهای وابسته به واردات در سراسر خلیج فارس و فراتر از آن ایجاد میکند. چشمانداز کشاورزی جهانی که پیش از این نیز تحتتأثیر نوسانات ژئوپلیتیکی قرار داشت، وارد مرحله جدیدی از عدم قطعیت شده است.
پس از تنشهای اخیر و اقداماتی که منجر به محدودیت عبور از تنگه هرمز شد، شریانی که حدود ۲۰ درصد از حمل و نقل نفت جهان از آن عبور میکند، بازارهای بیمه و نهادهها بلافاصله واکنش نشان دادند. کشتیهای فلهبر و کانتینری سرعت خود را کاهش دادند یا مسیر خود را تغییر دادند، پوشش ریسک جنگ تشدید شد و بازرگانان با افزایش ریسک نیتروژن پیش از کاشت بهاره مواجه شدند.