تغییر ماهیت رشد کودک در محیط دیجیتال
دوران کودکی بهطور سنتی فضایی برای تجربه، آزمون و خطا و تغییرات مداوم شخصیتی بوده است. با این حال، محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان، تأکید میکند که در محیط دیجیتال، هر کنش و تعامل کودک به دادهای قابل تحلیل تبدیل میشود. برخلاف گذشته که تجربیات دوران کودکی در حافظه محدود اطرافیان باقی میماند، اکنون تمامی رفتارها ثبت و طبقهبندی میشوند.
الگوریتمها و پیشبینی هویت کودکان
سیدناصری هشدار میدهد که سامانههای هوشمند با رصد مداوم رفتار کودکان، تصویری از شخصیت آنان میسازند که ممکن است پیش از شناخت کودک از خود، هویت او را تعریف کند. این فرآیند از منظر حقوق کودک دارای ابعاد حساسی است، زیرا:
- شخصیت کودک در حال تکامل است و نباید با دادههای مقطعی محدود شود.
- پیشبینی رفتارهای آینده کودک توسط الگوریتمها میتواند آزادی انتخاب او را در بزرگسالی محدود کند.
- نظارت دائمی دیجیتال، حق بنیادین کودک برای رشد در محیطی امن و به دور از قضاوتهای ماشینی را به چالش میکشد.
حق ناشناخته ماندن برای کودکان
پرسش اساسی که این پژوهشگر مطرح میکند، ضرورت بازنگری در حقوق دیجیتال کودکان است. آیا کودکان حق دارند در برابر سامانههای هوشمند ناشناخته باقی بمانند؟ به گفته این کارشناس، اگرچه فناوری میتواند خدمات آموزشی یا رفاهی بهتری ارائه دهد، اما نباید به بهای سلب حق «فراموش شدن» یا «تغییر کردن» تمام شود. در حال حاضر، بسیاری از پلتفرمها بدون در نظر گرفتن ماهیت سیال شخصیت کودک، دادههای او را تحلیل میکنند که این امر میتواند مسیر رشد طبیعی و استقلال فردی کودکان را در آینده تحت تأثیر قرار دهد.