اسلام در بلژیک به یکی از موضوعات محوری رسانهها و محافل عمومی تبدیل شده است. با وجود جایگاه رسمی این دین در ساختار حقوقی کشور از سال ۱۹۷۴، جامعه مسلمانان همچنان با نگرانیهای سیاسی، تبلیغات پوپولیستی و رشد گفتمانهای اسلامهراسانه مواجه است. در حالی که مسلمانان در دهههای گذشته توانستهاند حضور خود را در عرصههای اجتماعی، آموزشی، مذهبی و سیاسی تثبیت کنند، جریانهای راست افراطی افزایش جمعیت مسلمانان را «تهدیدی برای هویت و امنیت بلژیک» قلمداد میکنند.
جمعیت مسلمانان و ریشههای حضور در بلژیک
برآوردهای غیررسمی جمعیت مسلمانان بلژیک را بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار نفر تخمین میزند که حدود ۷ تا ۸ درصد کل جمعیت این کشور را تشکیل میدهند. بخش عمده این جمعیت در بروکسل ساکن هستند و حدود ۲۳.۶ درصد جمعیت پایتخت را شامل میشوند. پس از بروکسل، مناطق فلاندر در شمال و والونیا در جنوب بیشترین جمعیت مسلمان را در خود جای دادهاند.
سابقه حضور سازمانیافته مسلمانان در بلژیک به دهه ۱۹۶۰ بازمیگردد. در این دوره، مهاجرانی از شمال آفریقا، خاورمیانه و آسیا برای یافتن فرصتهای شغلی و اقتصادی بهتر راهی کشورهای اروپایی شدند. مهاجران مراکشی و ترک بیشترین تعداد را در میان این مهاجران داشتند و به تدریج هسته اولیه جامعه مسلمان بلژیک را تشکیل دادند. اگرچه برنامه «کارگر مهمان» در سال ۱۹۷۴ لغو شد، بسیاری از این مهاجران از طریق قوانین الحاق خانواده، بستگان خود را به بلژیک آوردند و در این کشور اقامت دائم یافتند.
به رسمیت شناخته شدن اسلام و ساختارهای رسمی
در سال ۱۹۷۴، بلژیک اسلام را به عنوان یکی از ادیان رسمی کشور به رسمیت شناخت. این اقدام، زمینه را برای گسترش نهادهای مذهبی و آموزشی مسلمانان فراهم کرد. حتی پیش از این تاریخ، در سال ۱۹۶۷، ملک بودوئن اول قطعه زمینی در نزدیکی مرکز بروکسل را برای ایجاد یک مرکز فرهنگی اسلامی در اختیار عربستان سعودی قرار داد تا امور دینی و اجتماعی مسلمانان ساماندهی شود.
در دهههای بعد، مسلمانان در بلژیک به برخی امتیازها و امکانات دست یافتند که به تثبیت حضور اجتماعی و مذهبی آنها کمک کرد. با این حال، چالشهای مربوط به ادغام، تبعیض و اسلامهراسی همچنان به قوت خود باقی است و جامعه مسلمانان بلژیک را درگیر خود کرده است.