مطالبه جریان دائمی زایندهرود، بازگرداندن وضعیتی است که تمدن اصفهان بر پایه آن شکل گرفته است. شبکه تاریخی مادیها، باغها، پلهای تاریخی و بافت شهری اصفهان همگی گواهی بر دائمی بودن این رودخانه در طول تاریخ ایران هستند.
ریشههای خشکشدن زایندهرود در سیاستهای کلان
بر اساس تحلیلهای کارشناسی، وضعیت فعلی زایندهرود حاصل دههها تصمیمگیری نادرست در سطح ملی است که منجر به برهم خوردن تعادل اکولوژیک حوضه آبریز شده است. از جمله عوامل اصلی این بحران میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- توسعه بیضابطه اراضی کشاورزی و باغات در بالادست حوضه.
- اجرای طرحهای بدون پشتوانه ظرفیت آبی مانند طرح طوبی.
- صدور مجوزهای گسترده و قانونیسازی چاههای غیرمجاز.
- تضعیف مدیریت یکپارچه حوضههای آبریز با استانی کردن شرکتهای آب منطقهای.
- انتقالهای متعدد آب برای مصارف خارج از ظرفیت حوضه، از جمله طرح بن-بروجن.
- تخصیصهای فزاینده به مصارف جدید بدون ایجاد منابع پایدار.
نقد رویکرد تقابل منطقهای و ملی
برخی اظهارات اخیر مبنی بر اینکه مطالبه حقابه اصفهان در تضاد با منافع ملی است، از سوی کارشناسان به عنوان وارونهنمایی تاریخ مدیریت منابع آب ارزیابی میشود. طبق این دیدگاه، نهادهای تصمیمساز در ادوار مختلف مجلس با حمایت از سیاستهای ناپایدار، ظرفیت طبیعی زایندهرود را نادیده گرفتهاند. بنابراین، نمیتوان پیامد این سیاستهای کلان را به عنوان مطالبهای زیادهخواهانه به مردم نسبت داد. منافع ملی در گرو حفظ تعادل اکولوژیک و صیانت از میراث چند هزار ساله است که حیات شهری و محیطزیست را تضمین میکند.