ظرفیتهای تاریخی و معماری کندوان
روستای کندوان در استان آذربایجانشرقی به دلیل معماری صخرهای و کلهقندی خود، یکی از سه روستای صخرهای جهان محسوب میشود که همچنان جریان زندگی در آن تداوم دارد. این اثر تاریخی که در دامنههای کوهستان سهند واقع شده، به عنوان نمونهای از زیست کالبدی انسان در دل سنگ، مورد توجه سازمان یونسکو قرار گرفته است.
چالشهای پیشروی ثبت جهانی
ثبت نهایی این روستا در فهرست میراث جهانی یونسکو مستلزم رعایت ضوابط دقیق حفاظتی است. چالشهای اصلی در این مسیر عبارتند از:
- مهار ساختوسازهای ناهمگون در حریم اثر.
- حفاظت از بافت صخرهای موسوم به «کرانها».
- ایجاد توازن میان توسعه زیرساختهای گردشگری و اصالت تاریخی روستا.
نقش جامعه محلی در مدیریت پایدار
مدیرکل امور روستایی و شوراهای استانداری آذربایجانشرقی بر لزوم تغییر رویکرد از نگاه صرف اداری به مشارکتمحور تأکید کرده است. بر اساس اظهارات رسول خدابخش در شورای راهبردی کندوان، موفقیت پرونده ثبت جهانی در گرو موارد زیر است:
- شناخت دقیق واقعیتهای اجتماعی و مطالبات ساکنان بومی.
- تدوین برنامههای اجرایی مبتنی بر نیازهای واقعی مردم.
- آسیبشناسی الگوهای مدیریتی پیشین برای جلوگیری از تکرار اشتباهات.
به اعتقاد کارشناسان، بدون همراهی و مشارکت فعال اهالی، سیاستگذاریهای کلان برای حفاظت از این میراث کهن قابلیت اجرایی نخواهد داشت. تداوم زندگی سنتی در خانههای صخرهای، اصلیترین ویژگی کندوان است که باید در تمامی طرحهای توسعهای مورد توجه قرار گیرد تا ضمن حفظ اصالت، معیشت مردم محلی نیز تامین شود.