در هفتههای اخیر، گلایههای رانندگان از عملکرد خودروها و افت کیفیت بنزین افزایش یافته است. اگرچه مسئولان توزیع بنزین مطابق با استانداردهای ملی را تأیید میکنند، اما گزارشهای میدانی و تجربیات رانندگان نشاندهنده افت کیفیت سوخت در برخی مناطق کشور، بهویژه در شهرستانها و جایگاههای سوخت بینشهری است.
این افت کیفیت تنها خودروهای مدرن با موتورهای توربوشارژ و سیستم پاشش مستقیم سوخت (GDI) را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه مالکان خودروهای تنفس طبیعی و داخلی نیز از بروز پدیده «ناک» یا کوبش موتور، کاهش شتاب، افزایش مصرف سوخت و روشن شدن چراغ چک خبر میدهند.
ناک موتور چیست و چرا خطرناک است؟
در یک موتور سالم، مخلوط هوا و بنزین باید دقیقاً در لحظه جرقه زدن شمع مشتعل شود. اما در صورت پایین بودن عدد اکتان بنزین یا کیفیت نامناسب سوخت، بخشی از مخلوط پیش از جرقه یا همزمان با آن بهصورت خودبهخود منفجر میشود. این انفجارهای ناخواسته امواج فشاری شدیدی در سیلندر ایجاد میکند که به آن «ناک» یا کوبش موتور گفته میشود.
ناک معمولاً با صدایی شبیه تقتق فلزی هنگام شتابگیری یا حرکت در سربالایی همراه است، اما همیشه قابل شنیدن نیست. در خودروهای جدید، سنسور ناک این پدیده را تشخیص داده و با عقب انداختن زمان جرقه از آسیب جلوگیری میکند. این اقدام منجر به کاهش توان موتور، افت شتاب و افزایش مصرف سوخت میشود.
ادامه این وضعیت میتواند به دلیل فشار و دمای غیرعادی داخل سیلندر، به پیستونها، سوپاپها، سرسیلندر، شمعها، انژکتورها و حتی توربوشارژر آسیب برساند. در خودروهای مجهز به موتورهای توربو و GDI، حساسیت به کیفیت بنزین بسیار بیشتر است و هزینه تعمیرات این آسیبها ممکن است از چند ده میلیون تا چند صد میلیون تومان متغیر باشد.
بررسیهای میدانی نشان میدهد وضعیت در تهران بهتر است، اما جایگاههای بینراهی بیشترین میزان گلایه را به خود اختصاص دادهاند.